Bacteriële infecties (bijv. Erysipelas): Wanneer de dokter bellen?

Een rode, gezwollen plek op je been die gloeit alsof het in de fik staat.

Of een warme, pijnlijke arm die ineens dik wordt na een klein wondje. Het voelt onschuldig, maar het kan bacteriële huidinfectie Erysipelas zijn. Dit is niet zomaar een kwaaltje dat vanzelf overgaat. Het is een serieuze ontsteking die snel kan verslechteren.

Je wilt weten wanneer je echt de dokter moet bellen. Want je bent slim en je regelt je zaken.

Je wilt niet onnodig in de wacht staan, maar je wilt vooral geen risico nemen met je gezondheid.

Vooral als je al wat ouder bent of een chronische aandoening hebt, is het zaak om alert te zijn.

Wat is Erysipelas eigenlijk?

Stel je voor: je huid is je eerste verdedigingslinie. Soms breekt die linie op een kleine plek, bijvoorbeeld door een sneetje, een insectenbeet of een kloofje tussen je tenen.

Dan kunnen bacteriën naar binnen glippen. Meestal zijn dat streptokokken.

Die nestelen zich in de bovenste laag van je huid en veroorzaken daar een heftige reactie. Je lichaam vecht terug en dat zorgt voor de typische verschijnselen. De plek is rood, scherp begrensd, alsof iemand het met een potlood heeft omlijnd.

Het voelt warm en strak. Je kunt er flinke pijn aan hebben. Vaak gaat het gepaard met koorts, rillingen en een algemeen ziek gevoel. Het is alsof je in een keer griep krijgt, maar dan met die branderige plek erbij.

Het begint meestal plotseling en kan snel groter worden. In de volksmond wordt het ook wel 'rozenbol' genoemd.

Het komt het vaakst voor op de benen of het gezicht. Als je ooit een operatie hebt gehad of bestraald bent, bijvoorbeeld na borstkanker, dan ben je extra vatbaar.

Ook een verminderde doorbloeding door spataders of diabetes speelt parten. Het is een infectie die je niet moet onderschatten. Want als je niets doet, kan het dieper weefsel infecteren, wat een veel ernstigere situatie is.

De alarmbellen: wanneer bel je de huisarts?

Je hoeft niet te wachten tot je je echt heel beroerd voelt.

• De rode plek breidt zich in een hoog tempo uit. Je ziet het letterlijk groter worden in een paar uur.
• Je hebt hoge koorts (boven de 38,5°C) en voelt je klam en ziek.
• De plek gaat blaren vormen of er ontstaan donkere vlekken in het rode gebied.
• Je hebt ernstige pijn die niet te bestrijden is met een paracetamol.
• Je bent misselijk, overgeeft of bent verward.

Bij het eerste vermoeden van Erysipelas, met name als je je plotseling ziek voelt en een rode, warme plek hebt, is het slim om de huisarts te bellen. De praktijkassistente kan je goed inschatten. Soms is het verstandig om dezelfde dag nog langs te komen.

Vooral als je de volgende klachten hebt, moet je niet aarzelen. Deze signalen zijn extra belangrijk als je al een kwetsbare gezondheid hebt.

Denk aan suikerziekte, longaandoeningen of een verminderde weerstand. Ook als je een scootmobiel gebruikt en langere tijd stilzit, kan een wondje aan je voet of been snel escaleren, of kan een crisis bij de ziekte van Addison optreden.

Je bent dan extra kwetsbaar. Een rode plek op je gezicht (rondom je oog of oor) is ook direct reden om te bellen. Dat heet 'rozenbol' en kan complicaties geven die dicht bij je hersenen zitten. Wacht hier niet mee, want een infectie kan uitmonden in sepsis bij ouderen. De huisarts kan je verwijzen naar de SEH of een specialist, afhankelijk van de ernst.

Wat doet de dokter eraan?

Als je bij de dokter komt, kijkt hij of zij goed naar de plek. Meestal is de diagnose op het oog duidelijk. Soms wordt er bloed geprikt om te kijken of je ontstekingswaarden (CRP) hoog zijn.

Dat geeft een idee van hoe heftig je lichaam reageert. De behandeling is eigenlijk bijna altijd hetzelfde: antibiotica.

Meestal start je met tabletten die je thuis inneemt. Denk aan feneticilline of penicilline.

Het is belangrijk dat je de kuur netjes afmaakt, ook als je je na een paar dagen al beter voelt. De bacteriën zijn dan nog niet helemaal weg. De pijn en koorts kun je bestrijden met paracetamol.

Ook is het belangrijk om veel te drinken. De plek zelf mag je koelen met een doekje, maar niet rechtstreeks op de huid.

Leg je been omhoog, dat helpt tegen de zwelling. De roodheid en zwelling trekken meestal binnen een paar dagen weg. De huid kan daarna nog een tijdje schilferen, alsof je verbrand bent door de zon. In sommige gevallen, als de infectie dieper zit of als je niet goed reageert op tabletten, moet je opgenomen worden in het ziekenhuis.

Dan krijg je antibiotica via een infuus. Dit is gelukkig niet vaak nodig, maar het kan gebeuren. Vooral als je al langer een wond aan je been hebt, bijvoorbeeld een beenulcus, is de kans op complicaties groter.

Wat kun je zelf doen om het te voorkomen?

Voorkomen is beter dan genezen, zeker als je weet dat je vatbaar bent. Je huid is je schild, dus verzorg die goed.

• Hydrateer je huid dagelijks met een vette crème of lotion.
• Knip je teennagels recht af en vijl de hoekjes glad om in te groeien te voorkomen.
• Draag comfortabele schoenen die niet knellen, zeker als je een scootmobiel gebruikt.
• Was je voeten dagelijks en droog ze goed af, ook tussen de tenen.
• Bescherm je huid tegen insectenbeten en krabben niet aan jeukende plekken.

Als je ouder wordt, wordt je huid droger en kwetsbaarder. Een goede huidverzorging is dus essentieel.

Heb je een klein wondje? Maak het direct schoon met water en zeep, dek het af met een pleister en houd het in de gaten. Als je diabetes hebt, is het extra belangrijk om je voeten dagelijks te controleren.

Een wondje dat niet geneest, is een reden om meteen contact op te nemen met je huisarts of diabetesverpleegkundige. Ook je leefstijl speelt een rol.

Voldoende beweging, gezond eten en niet roken zorgen voor een betere doorbloeding en een sterkere weerstand. Als je mantelzorg krijgt, vraag dan of je mantelzorger je kan helpen met het inspecteren van moeilijk te zien plekken op je rug of benen. Twee zien meer dan één.

Praktische tips voor als je het vermoeden hebt

Twijfel je? Bel dan altijd. De huisartsenpost is er 's avonds en in het weekend voor spoed.

Het is geen gezeur om te bellen met een vermoeden van Erysipelas. Het is verstandig. Zorg dat je een lijstje bij de hand hebt van je medicijnen en allergieën. Dat scheelt tijd. Als je een Wmo-indicatie hebt voor hulp in de huishouding, geef dan aan dat je extra let op wondjes.

De hulp kan helpen met het schoonhouden van je voeten en het controleren van je huid. Ook met domotica, zoals een valmelder, kun je sneller hulp inschakelen als je valt en een wond oploopt.

Een levensloopbestendige badkamer helpt ook. Met een douchezitje en antislipmatten voorkom je valpartijen, terwijl passende hulpmiddelen en goede hygiëne bijdragen aan je dagelijks comfort.

Als je weet dat je kwetsbaar bent, is het slim om je huis daarop in te richten. Zo voorkom je wondjes en dus ook infecties. Blijf altijd alert op je lichaam. Jij kent jezelf het beste.

Als iets niet goed voelt, is dat vaak een teken dat je actie moet ondernemen. Zorg goed voor jezelf.