De rol van Virtual Reality (VR) bij het bestrijden van eenzaamheid bij ouderen

Stel je voor: je bent 80, je knieën protesteren en je favoriete buurman is net verhuisd.

De wereld voelt ineens een stuk kleiner. Eenzaamheid sluipen er makkelijk in, zeker als je wat minder mobiel bent.

Maar wat als je met een bril op ineens weer op je geliefde vakantieplek in Italië staat? Of je kleinkind in Australië écht naast je ziet zitten? Dat is de kracht van Virtual Reality (VR). Het is veel meer dan een spelletje; het is een venster op de wereld, speciaal voor senioren.

VR is niet meer alleen voor gamers

Veel mensen denken bij VR aan pubers die in hun kamer schreeuwen tegen vreemden in een spel. Dat beeld is compleet verouderd.

De technologie is in een stroomversnelling geraakt en wordt nu ingezet in de zorg.

Denk aan domotica waarmee je de verwarming bedient met je stem; VR is de volgende logische stap. Het draait allemaal om de ervaring, om even te ontsnappen uit de vier muren van je huis. Voor een oudere die nauwelijks nog de deur uit kan, is dat een openbaring.

Het mooie is dat de drempel steeds lager wordt. Je hebt geen ingewikkelde computer meer nodig.

Een VR-bril zoals de Meta Quest 3 (vanaf €549) is een standalone apparaat. Je kunt hem gewoon opladen en gebruiken. Er zijn geen extra kabels of dure computers nodig. Dit maakt het een stuk toegankelijker voor senioren en hun mantelzorgers. Het apparaat zelf is licht genoeg om comfortabel te dragen, ook met een bril.

Hoe VR eenzaamheid te lijf gaat: de kern van de werking

De eenzaamheid bij ouderen komt vaak door een gebrek aan prikkels en sociale interactie. VR speelt hier handig op in door drie dingen te bieden: herinneringen, contact en avontuur. Laten we beginnen met het geheugensteuntje.

Er bestaan speciale applicaties waarbij je virtueel door je eigen oude buurt kunt lopen of een plek uit je jeugd kunt bezoeken.

Dit activeert het brein en kan troostend werken. Een andere, krachtigere toepassing is de virtuele ontmoeting.

Via apps like 'VRChat' of speciale sociale platforms kunnen meerdere personen tegelijk in een virtuele ruimte zijn. Je ziet elkaar als een avatar, maar je kunt wel praten en bewegen. Stel je voor dat je met je kleinkinderen, die aan de andere kant van het land wonen, samen virtueel een museum bezoekt.

Een vrouw van 85 die al jaren niet meer op reis was, beleefde via VR een wandeling door Parijs. Ze zei later: "Ik rook bijna de geur van de verse croissants."

Je loopt naast elkaar, wijst dingen aan en praat alsof je er echt bent.

Dit voelt veel echter dan een saai videogesprek op een tablet. Het avontuurlijke aspect helpt ook. Er bestaan 360-graden video's van concerten, wilde dieren in Afrika of rustgevende wandelingen door het bos. Dit zorgt voor nieuwe, positieve ervaringen die het gevoel van isolement doorbreken.

Het is een veilig avontuur; je valt niet en je raakt niet verdwaald. Voor wie er toch graag op uitgaat, biedt personenalarmering met GPS extra zekerheid voor mensen die fysiek kwetsbaar zijn.

Soorten VR-ervaringen en kostenplaatje

Er is niet één soort VR. Je kunt het zo duur en uitgebreid maken als je zelf wilt.

We onderscheiden grofweg drie niveaus, passend bij de behoeften van senioren en het budget via de Wmo of PGB. Niveau 1: De basis (€300 - €600)
Dit is de standalone bril, zoals de Meta Quest 3 (€549) of de goedkopere Quest 2 (vanaf €299, als die nog te vinden is). Voor wie naast digitale ondersteuning ook extra veiligheid en bewegingsvrijheid bij dementie zoekt, is dit de ideale start.

Je kunt er 360-video's mee kijken en eenvoudige sociale apps mee gebruiken.

De Meta Quest 3 is fijner omdat de beeldkwaliteit scherper is en de bril lichter. Voor een senior is het scherm dichter op de ogen belangrijk voor de immersie. Je kunt deze bril vaak declareren onder de Wmo als 'ondersteunende technologie', vooral als je aantoont dat het de eenzaamheid vermindert.

Niveau 2: De comfortabele ervaring (€600 - €1000)
Hier voeg je accessoires toe voor het comfort. Denk aan een extra comfortabele hoofdband (bijv. de Elite Strap met battery pack voor €120) die het gewicht beter verdeelt.

Dit is essentieel voor ouderen die nekklachten hebben. Ook kun je speciale, zachte hoezen kopen die makkelijk schoon te maken zijn, handig voor gebruik in een verpleeghuis of bij thuiszorg.

De Pico 4 (vanaf €429) is een alternatief dat soms als comfortabeler wordt ervaren dan de Meta. Niveau 3: Begeleide ervaringen (€1000+) Sommige zorginstellingen of particuliere diensten bieden VR-begeleiding aan. Een vrijwilliger of professional komt langs met de apparatuur en begeleidt de senior bij de ervaring.