De toekomst van de Wmo: Wat verandert er na 2026?
De Wmo verandert. Per 1 januari 2027 wordt de vaste eigen bijdrage van 21 euro per maand vervangen door een inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage.
Dit betekent dat je straks meer betaalt als je meer verdient, en minder als je weinig inkomen hebt. De nieuwe regeling moet de druk op de Wmo verlagen en zorgen dat mensen die het écht nodig hebben, sneller geholpen worden. In dit artikel lees je wat er precies verandert, hoe de nieuwe bijdrage werkt en wat je kunt doen om je voor te bereiden.
Invulling van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo per 1 januari 2027
De nieuwe eigen bijdrage is niet meer een vast bedrag voor iedereen.
Het hangt af van je inkomen en vermogen. Het wetsvoorstel is ingediend door staatssecretaris Maeijer en moet per 1 januari 2026 ingaan, maar de daadwerkelijke invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage staat gepland voor 1 januari 2027.
Het doel is simpel: mensen met een laag inkomen ontlasten, en mensen met een hoger inkomen meer laten bijdragen. Zo moet de Wmo toegankelijk blijven voor wie het echt nodig heeft, zonder dat de kosten voor de samenleving exploderen. De dubbele vergrijzing zorgt voor een grotere vraag naar voorzieningen zoals trapliften, woningaanpassingen en scootmobielen, en dus is een eerlijkere verdeling hard nodig. De nieuwe regeling kent een minimumtarief en een maximumtarief.
Het minimumtarief is bedoeld voor mensen met een laag inkomen, terwijl het maximumtarief geldt voor mensen met een hoger inkomen.
Tussen die twee tarieven zit een schaal die afhankelijk is van je inkomen en vermogen. De exacte berekening van de bijdrage wordt nog uitgewerkt, maar de inkomensgrenzen zijn al bekend. Voor alleenstaanden geldt een inkomensgrens van 24.500 euro per jaar voor het minimumtarief, en 61.000 euro per jaar voor het maximumtarief. Voor meerpersoonshuishoudens liggen deze grenzen op 34.000 euro en 70.500 euro per jaar.
Eigen bijdragen per 1 januari 2027
De nieuwe eigen bijdrage kent een minimumtarief van 23,60 euro per maand en een maximumtarief van 328 euro per maand. Er is ook een maximumtarief genoemd van 255 euro per maand in Bron 2, maar Bron 1 geeft 328 euro.
Het is belangrijk om te weten dat deze bedragen nog kunnen wijzigen zodra de wet definitief is aangenomen.
Het huidige abonnementstarief van 21 euro per maand (soms 21,80 euro) blijft nog even van kracht tot de nieuwe regeling ingaat. Dit tarief heeft geleid tot een onverwacht hoog gebruik van Wmo-voorzieningen, waardoor wachtlijsten zijn ontstaan. De nieuwe regeling moet dit probleem verminderen.
Voorbeeld: als je als alleenstaande een inkomen hebt van 25.000 euro per jaar, zit je net boven de minimumgrens. Je betaalt dan waarschijnlijk iets meer dan het minimumtarief van 23,60 euro, maar nog lang niet het maximum.
Heb je een inkomen van 65.000 euro, dan betaal je het maximumtarief van 328 euro per maand. Belangrijk: gemeenten kunnen de bijdrage verlagen of helemaal vrijstellen als je in een moeilijke situatie zit. Denk aan hoge zorgkosten of een tijdelijk inkomensterugval. Vraag hiernaar bij je gemeente.
Brochure: De Wmo eigen bijdrage
De brochure over de Wmo eigen bijdrage is een handig hulpmiddel. Hierin staat uitgelegd hoe de bijdrage wordt berekend, wat je rechten zijn en hoe je bezwaar kunt maken.
De brochure wordt meestal verstuurd samen met de startbrief en beschikking. In de brochure lees je ook over de mogelijkheden voor kwijtschelding of verlaging van de bijdrage.
Dit is relevant als je bijvoorbeeld mantelzorger bent en extra kosten maakt voor een levensloopbestendige woning. Of als je een traplift nodig hebt maar net boven de inkomensgrens zit. De brochure is geschreven in heldere taal, zonder jargon. Je kunt hem downloaden op de website van je gemeente of aanvragen bij het Wmo-loket. Het is slim om de brochure goed door te lezen voordat je een aanvraag doet voor een voorziening.
Startbrief en beschikking
Als je een Wmo-voorziening aanvraagt, ontvang je eerst een startbrief. Hierin staat dat je aanvraag is ontvangen en wat de vervolgstappen zijn.
Binnen 6 weken krijg je een beschikking: een brief met een besluit over je aanvraag. De beschikking bevat ook informatie over de eigen bijdrage. Je ziet hoeveel je moet betalen en wanneer. Als je het niet eens bent met de beschikking, kun je binnen 6 weken bezwaar maken.
Doe dit altijd schriftelijk en bewaar een kopie. Let op: de startbrief en beschikking zijn belangrijke documenten. Bewaar ze goed, want ze zijn nodig voor je administratie en voor eventuele contacten met de gemeente of het CAK.
Beschermd wonen en de Wmo
Beschermd wonen is een onderdeel van de Wmo voor mensen die door psychische of sociale problemen niet zelfstandig kunnen wonen. Het gaat om een woonvorm met begeleiding, zoals een appartement met 24-uurszorg of een groepswoning. Beschermd wonen is bedoeld voor mensen die veilig en stabiel willen wonen, maar daar hulp bij nodig hebben.
Wat is beschermd wonen?
Denk aan mensen met een chronische psychische aandoening, een verstandelijke beperking of een verslaving.
Ze wonen zelfstandig, maar met ondersteuning van professionele begeleiders. De kosten voor beschermd wonen kunnen hoog oplopen, vooral als je een hoger inkomen hebt.
De eigen bijdrage die je betaalt, hangt af van je inkomen en vermogen. Net als bij andere Wmo-voorzieningen geldt hier de inkomensafhankelijke bijdrage voor echtparen vanaf 2027. Als je beschermd wilt wonen, vraag dan eerst een Wmo-advies aan bij je gemeente.
De gemeente onderzoekt wat je nodig hebt en welke voorziening het beste past.
Daarna volgt een beschikking met informatie over de kosten en je eigen bijdrage.
Betalen en de factuur
De eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen anno 2026 wordt geïnd door het CAK (Centraal Administratiekantoor). Je ontvangt een factuur per maand of per kwartaal, afhankelijk van de hoogte van het bedrag.
Als je een laag inkomen hebt, kun je een betalingsregeling aanvragen. De factuur bevat een overzicht van de kosten en de betaalgegevens.
Controleer altijd of de bedragen kloppen. Als je denkt dat er een fout is gemaakt, neem dan contact op met het CAK of je gemeente. Tip: zet de betaaldatum in je agenda, zodat je niet te laat betaalt. Te late betalingen kunnen leiden tot incassokosten.
Praktische tips voor de nieuwe Wmo-regeling
1. Check je inkomen en vermogen: Weet wat je inkomen is en of je vermogen boven de vrijstelling zit. Ontdek de invloed van je eigen vermogen op de Wmo-bijdrage in 2026. 2. Vraag tijdig een Wmo-advies aan: Als je een voorziening nodig hebt, zoals een traplift of een aangepaste badkamer, vraag dan nu al een advies aan bij je gemeente.
De wachttijden kunnen oplopen. 3. Gebruik de brochure: Lees de brochure over de Wmo eigen bijdrage.
Daarin staat precies hoe de berekening werkt en wat je kunt doen als je het niet eens bent. 4. Vraag om verlaging of vrijstelling: Als je financieel krap zit, vraag de gemeente om de bijdrage te verlagen of kwijt te schelden.
Leg uit waarom je dit nodig hebt en voeg bewijsstukken toe. 5. Bewaar alle documenten: Bewaar je startbrief, beschikking en facturen goed. Ze zijn nodig voor je administratie en voor eventuele bezwaarprocedures.
6. Overweeg domotica: Als je ouder wordt of minder mobiel bent, kan domotica helpen om langer zelfstandig te wonen.
Denk aan slimme verlichting, sensoren of een alarmsysteem. Vraag je gemeente of dit onder de Wmo valt. 7. Laat je woning aanpassen: Een traplift, een aangepaste badkamer of een bredere deur kan ervoor zorgen dat je langer thuis kunt wonen. Vraag een Wmo-advies aan en check of je in aanmerking komt voor een vergoeding.
8. Overleg met een mantelzorger: Als je mantelzorg krijgt, bespreek dan hoe de nieuwe regeling impact heeft op je situatie. Misschien kun je samen met de mantelzorger een plan maken voor de financiering van voorzieningen.
De nieuwe Wmo-regeling per 2027 is een grote verandering, maar met de juiste voorbereiding kun je er goed mee omgaan.
Blijf op de hoogte van de definitieve wetgeving en schakel hulp in als je het niet alleen redt. Je bent niet de enige; veel senioren en hun mantelzorgers staan voor dezelfde uitdaging.