Kan de gemeente je dwingen om te verhuizen in plaats van aanpassen? (Primatenregeling)
Stel je voor: je woont al jaren in je eigen huis, met je eigen spullen, je routine en je vertrouwde omgeving.
Dan zegt de gemeente: “Verhuizen is goedkoper dan aanpassen.” Voelt dat oneerlijk? Dat is het vaak ook. De Primatenregeling is een wettelijke uitzondering die jou kan beschermen. In dit artikel leg ik uit wanneer de gemeente je mag dwingen en wat je kunt doen om in je vertrouwde huis te blijven.
Wanneer de gemeente je mag vragen om te verhuizen
De Primatenregeling (artikel 2.3.6 Wmo) zegt dat een gemeente je kan vragen om te verhuizen als de kosten voor woningaanpassing extreem hoog zijn. Dit is geen standaardregel.
Het is een uitzondering die alleen mag worden toegepast als het echt niet anders kan. De wet spreekt van een “onevenredige belasting” voor de samenleving. In de praktijk betekent dit: een traplift van € 15.000 is vaak wél redelijk.
Een compleet nieuwe woning bouwen voor € 100.000 is dat meestal niet.
De gemeente moet dit goed onderbouwen en mag niet zomaar beslissen. De kernvraag is: is er een alternatief dat wél past bij je situatie? Denk aan een badkamer aanpassen met een douchezitje en een antislipvloer, of een domoticasysteem dat licht en verwarming automatisch regelt. Als die opties er zijn, mag de gemeente je niet dwingen om te verhuizen.
Wat je kunt doen om in je huis te blijven
Verzamel eerst bewijs dat verhuizen niet haalbaar is. Een verhuizing naar een seniorencomplex betekent vaak een langere reistijd voor mantelzorgers, een kleinere tuin en een andere omgeving.
Voor mensen met dementie of een visuele beperking kan dat extra stress opleveren. Vraag een second opinion aan van een onafhankelijk Wmo-adviseur of een ergotherapeut. Zij kunnen een rapport opstellen waarin ze alternatieven noemen, zoals: Deze aanpassingen zijn vaak goedkoper dan een verhuizing. Bovendien houd je je eigen buurt en sociale netwerk.
- Een traplift (merken als ThyssenKrupp, Platt of Handicare) vanaf € 3.500 tot € 15.000, afhankelijk van de trap.
- Een scootmobiel (merken als Pride of Invacare) voor buiten, zodat je toch zelfstandig kunt blijven reizen.
- Domotica, zoals slimme verlichting van Philips Hue of een alarmsysteem van Somfy, voor € 500 tot € 2.000.
- Een aangepaste badkamer met een instapdouche en een verhoogd toilet, vaak tussen € 5.000 en € 12.000.
Vergelijken: verhuizen versus aanpassen
Stel, je hebt een tussenwoning met een smalle trap. Een traplift kost € 4.500. De gemeente zegt: “Je kunt ook naar een gelijkvloerse woning.” Maar die woning is € 100 duurder per maand, verder van je mantelzorger en kleiner.
De totale kosten over 5 jaar zijn hoger dan de traplift. Een andere situatie: je hebt een rolstoel nodig.
De badkamer is te klein. Een aangepaste badkamer kost € 8.000.
Een verhuizing naar een aangepaste woning kost € 50.000 (verhuis, inrichting, verlies van sociale contacten). Hier is aanpassen duidelijk voordeliger. Denk ook aan een Wmo vergoeding voor een visuele aanpassing. De Primatenregeling kijkt naar de totale kosten voor de samenleving.
Maar ook naar jouw persoonlijke situatie: mantelzorg, gezondheid, sociale netwerk. De gemeente moet dit meewegen.
Vraag om een gesprek met een Wmo-consulent, bespreek je zorgbehoefte en bekijk of je een PGB kunt aanvragen voor persoonlijke verzorging.
Een keuzekader voor je beslissing
Gebruik dit stappenplan om te bepalen wat je kunt eisen: Onthoud: de gemeente moet kunnen bewijzen dat verhuizen de enige optie is.
- Bepaal je behoeften: Wat heb je nodig om veilig en zelfstandig te wonen? Denk aan een traplift, badkameraanpassing, domotica of een scootmobiel.
- Vraag een offerte: Vraag bij minimaal twee bedrijven een offerte aan voor de aanpassing. Bijvoorbeeld: een traplift van Platt en een badkamerrenovatie van een lokale aannemer.
- Vraag een Wmo-advies: Vraag een onafhankelijk advies aan. Leg de offertes en je persoonlijke situatie voor.
- Bekijk de kosten: Bereken de totale kosten van verhuizen (verhuis, nieuwe inrichting, hogere huur) versus aanpassen.
- Spreek de gemeente: Ga in gesprek met de Wmo-consulent. Bied de offertes en het adviesrapport aan. Vraag om een schriftelijke beslissing.
- Bezwaar maken: Als de gemeente toch verhuizen voorstelt, maak bezwaar. Gebruik de Primatenregeling als argument.
Jij hoeft alleen maar aan te tonen dat aanpassen redelijk is en voldoet aan de goedkoopst compenserende voorziening.
Praktische tips voor je gesprek met de gemeente
Neem iemand mee naar het gesprek, bijvoorbeeld een mantelzorger of een Wmo-adviseur. Leg je wensen concreet voor: “Ik wil een traplift van € 4.500 en een badkamer met een douchezitje voor € 8.000.”
Vraag altijd om een schriftelijke beslissing. Een mondeling “nee” is niet voldoende. In de beslissing moet staan waarom verhuizen nodig is en welke alternatieven zijn afgewogen.
Als je het niet eens bent, kun je binnen 6 weken bezwaar maken.
Daarna kun je in beroep gaan bij de rechtbank. Het is slim om hierbij juridische hulp in te schakelen, bijvoorbeeld via het Juridisch Loket.
Conclusie: je hebt recht op een eerlijke afweging
De Primatenregeling is geen vrijbrief voor de gemeente om je te dwingen te verhuizen. Het is een uitzondering die alleen mag worden toegepast als aanpassen echt onmogelijk is.
Met de juiste voorbereiding en een goed onderbouwd verzoek kun je vaak in je vertrouwde huis blijven.
Begin met het verzamelen van offertes en een onafhankelijk advies. Leg je situatie uit aan de Wmo-consulent en eis een schriftelijke beslissing. En onthoud: jij bent de expert van je eigen leven. De gemeente moet luisteren.