PGB en de zorgovereenkomst: Wat moet er minimaal in staan?

Je regelt een PGB, je hebt zorg nodig, en dan staat er ineens een zorgovereenkomst op je bord.

Dat voelt als papierwerk dat je eigenlijk niet kunt missen, maar waar je ook geen zin in hebt. Toch is die overeenkomst je belangrijkste bescherming.

Zonder goede afspraken loop je risico’s, zowel met geld als met de zorg zelf. In dit stuk leg ik je rustig uit wat er echt in moet staan, hoe je het aanpakt en welke valkuilen je mijdt.

Wat is een zorgovereenkomst bij een PGB eigenlijk?

Een zorgovereenkomst is een schriftelijke afspraak tussen jou en de persoon of organisatie die de zorg levert.

Jij bent de opdrachtgever, zij de uitvoerder. Bij een PGB (Persoonsgebonden Budget) betaal je die zorg zelf, met geld van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Wet langdurige zorg (Wlz) of de Zorgverzekeringswet (Zvw). De zorgverzekeraar of het zorgkantoor keert het budget aan jou uit.

Jij regelt de zorg en de administratie. De overeenkomst is niet vrijblijvend.

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) controleert of je je aan de regels houdt.

Zonder goede afspraken kan de SVB een declaratie weigeren, of kun je later ruzie krijgen over loon, uren of verantwoordelijkheden. De overeenkomst is je bewijs: wat is afgesproken, wanneer, tegen welke prijs en wie doet wat. Zonder overeenkomst loop je bovendien risico’s rond schade, ongevallen of ziekte. Wie is aansprakelijk? Wie betaalt als er iets misgaat? Een duidelijke overeenkomst voorkomt dat je later voor verrassingen komt te staan.

Waarom dit echt belangrijk is voor jou en je mantelzorger

Veel mensen denken: “We kennen elkaar, we regelen het wel.” Dat klinkt fijn, maar de SVB en zorgverzekeraar kijken naar bewijs. Zonder goede overeenkomst kunnen ze een betaling blokkeren.

Je loopt dan het risico dat je zorg zelf moet betalen, terwijl je netjes een PGB hebt aangevraagd. Denk aan mantelzorgers die helpen met wassen, aankleden of medicatie. Of een buurman die ’s nachts komt als je valrisico’s hebt.

Zij leveren zorg, jij betaalt via je PGB. Als er iets misgaat, bijvoorbeeld een ongeluk bij het tillen, wil je dat duidelijk is wie aansprakelijk is.

Een goede overeenkomst regelt dat. Ook praktisch: je wilt geen ruzie over uren of tarieven. Een overeenkomst geeft rust.

Je weet wat je betaalt, wat je krijgt, en hoe je het bijhoudt. Dat maakt mantelzorg makkelijker en veiliger voor iedereen.

Wat er minimaal in je zorgovereenkomst moet staan

Zorg dat deze basis altijd in je overeenkomst staat. Geen jargon, gewoon duidelijke afspraken.

• Partijen: naam, adres, woonplaats, geboortedatum van jou en van de zorgverlener. Bij een organisatie: kvk-nummer en contactpersoon.
• Type zorg: wat er precies gebeurt. Bijvoorbeeld: hulp bij wassen en aankleden, tillen, medicatiebegeleiding, maaltijdondersteuning, begeleiding bij dagbesteding.
• Uren en frequentie: hoeveel uur per week, welke dagen en tijdstippen. Bijvoorbeeld: 12 uur per week, verdeeld over 3 ochtenden van 09:00–13:00.
• Tarief en loon: uurloon volgens cao (bijvoorbeeld cao VVT of cao Gehandicaptenzorg). Denk aan €16–€20 per uur voor een helpende, €22–€28 voor een verpleegkundige. Ook onkostenvergoeding (reiskosten, maaltijd) noemen.
• Betaling en facturatie: hoe en wanneer je betaalt (bijvoorbeeld maandelijks via factuur), welke gegevens op de factuur staan (datum, uren, tarief, btw-vrijstelling).
• Werkzaamheden: concrete taken. Bijvoorbeeld: hulp bij douchen, steunkousen aantrekken, medicatie klaarzetten, begeleiding naar fysiotherapeut.
• Verantwoordelijkheden: wie doet wat. Jij geeft aan wat nodig is, de zorgverlener voert uit volgens afspraak. Bij organisaties: wie is de leidinggevende?
• Aansprakelijkheid en verzekering: wie is aansprakelijk bij schade of ongeval. Een ongevallenverzekering of aansprakelijkheidsverzekering kan nodig zijn. Vraag na of de zorgverlener die heeft.
• Geheimhouding: afspraak over privacy. Geen vertrouwelijke informatie delen.
• Klachtenregeling: hoe klachten worden behandeld, wie je kunt bellen.
• Opzegging: hoe en wanneer je de overeenkomst kunt beëindigen (bijvoorbeeld met 1 maand opzegtermijn).
• Handtekening en datum: beide partijen tekenen, datum erbij.

Extra tip: voeg een korte beschrijving van de locatie toe. Bijvoorbeeld: “Woning met trap, lift aanwezig, badkamer met douchezitje.” Dat helpt bij veilig werken en voorkomt misverstanden. Voor Wmo-PGB is de zorgverzekeraar of gemeente je budgethouder.

Voor Wlz is het zorgkantoor. Vraag altijd welk model of welke sjablonen zij aanbevelen.

Sommige verzekeraars hebben een standaardovereenkomst. Gebruik die als het kan, maar controleer of bovenstaande punten erin staan.

Modellen en prijzen: hoe je het regelt en wat het kost

Je kunt kiezen uit verschillende modellen. Elk model heeft eigen regels en kosten.

Model 1: Zorgovereenkomst met een mantelzorger (familielid, buur)

Het gaat hier om informele zorg. Jij bent opdrachtgever, de mantelzorger voert uit.

Gebruik een eenvoudige overeenkomst met de punten hierboven. Betaling gebeurt via je PGB. Bij complexe vragen kan de inzet van een zorgmakelaar helpen. Je betaalt een reëel uurloon, bijvoorbeeld €16–€20 per uur voor basale ondersteuning, plus onkosten (reiskosten €0,21 per km, maaltijdvergoeding €5–€8).

Let op: je mag geen “cadeaus” of extra betalingen geven die niet in de overeenkomst staan. De SVB controleert dit. Prijzen indicatie: bij 12 uur per week kom je uit op zo’n €750–€1.100 per maand (loon + onkosten). Reken ook op een ongevallenverzekering voor de mantelzorger, vaak €30–€60 per jaar.

Model 2: Zorgovereenkomst met een klein zzp’er of particuliere zorgverlener

Vraag je zorgverzekeraar of je een aparte mantelzorgverzekering kunt regelen. Hier kies je voor een zelfstandige die zorg levert.

De zzp’er moet beschikken over een VOG (Verklaring Omtrent Gedrag), een geldig certificaat (bijvoorbeeld EHBO of wondzorg) en een aansprakelijkheidsverzekering. Het uurloon ligt hoger: €22–€35 per uur, afhankelijk van kennis en ervaring.

Voeg een leveranciersnummer of kvk-nummer toe. Prijzen indicatie: bij 10 uur per week kom je uit op €900–€1.400 per maand. Let op: je betaalt geen loonbelasting, maar de zzp’er draagt zelf zijn eigen belasting af.

Zorg dat de factuur voldoet aan de eisen van de SVB. Veel budgethouders kiezen voor een organisatie (bijvoorbeeld een thuiszorgorganisatie of een kleinschalige zorgaanbieder).

Model 3: Zorgovereenkomst met een gecontracteerde zorgorganisatie

De organisatie levert zorg volgens een contract en een zorgplan. Jij betaalt via je PGB. Voordeel: minder administratie, heldere tarieven, back-up bij ziekte. Soms is PGB en de combinatie met Zorg in Natura ook een goede optie.

Nadeel: minder flexibiliteit en hogere tarieven. Prijzen indicatie: basale ondersteuning €25–€35 per uur, verpleegkundige zorg €45–€70 per uur.

Bij 15 uur per week kom je uit op €1.500–€3.000 per maand.

Vraag altijd naar een offerte op maat en controleer of de organisatie is gecontracteerd door je zorgverzekeraar of zorgkantoor.

Praktische tips: zo regel je het zonder stress

Vraag bij je zorgverzekeraar of zorgkantoor welk model ze aanbevelen. Soms hebben ze een standaardovereenkomst of een sjabloon.

Gebruik dat als basis, maar vul aan met de bovenstaande punten. Plan een kennismakingsgesprek met de zorgverlener. Bespreek taken, uren, tarief, veiligheid (tillen, medicatie, domotica), en wat te doen bij calamiteiten.

Schrijf het kort uit en voeg het toe als bijlage. Start klein.

Bijvoorbeeld 4 uur per week, op vaste dagen. Na een maand evalueer je: klopt het aantal uren?

Zijn de taken helder? Is het tarief reëel? Pas de overeenkomst aan als dat nodig is. Houd een eenvoudige urenregistratie bij.

Gebruik een schrift, een Excel-sheet of een app. Noteer datum, begin- en eindtijd, uitgevoerde taken en eventuele bijzonderheden.

De SVB kan deze registratie opvragen. Rond de zorgovereenkomst af met handtekeningen en een kopie voor beide partijen. Bewaar alles digitaal en op papier; gebruik hiervoor onze handige checklist voor de jaarlijkse verantwoording.

Zorg dat je facturen en urenregistratie kloppen voordat je ze indient. Check of je extra verzekeringen nodig hebt: ongevallenverzekering voor de mantelzorger, aansprakelijkheidsverzekering voor de zzp’er, of een mantelzorgverzekering via je zorgverzekeraar.

Vraag ook naar de Wmo-indicatie of het PGB-budget: klopt het aantal uren en het tarief? Denk aan veiligheid en woningaanpassingen. Als je thuis zorg krijgt, controleer dan of de badkamer veilig is (douchezitje, antislipvloer), of een traplift aanwezig is, en of domotica helpt (alarmknop, sensoren).

Dit verlaagt het risico en maakt de zorg efficiënter. Sluit af met een evaluatiemoment na 3 maanden.

Bespreek wat goed loopt en wat beter kan. Pas de overeenkomst aan als dat nodig is. Zo houd je zicht op kwaliteit en kosten, en voorkom je verrassingen.