Woningaanpassing: Wat zijn de trends op het gebied van 'Universal Design'?

Je kent het wel: je loopt door je huis en ineens schiet het door je hoofd. Hoe lang gaat dit nog goed?

Die drempel, die smalle deur, die hoge douchebak. Het is niet iets om je druk over te maken, maar het is wel iets om over na te denken.

Want een fijn huis is er een waar je zo lang mogelijk zelfstandig en veilig kunt blijven wonen. Hier komt 'Universal Design' om de hoek kijken. Dit is geen ingewikkeld concept voor architecten, maar een manier van denken die ervoor zorgt dat je huis voor iedereen werkt.

Of je nu een boodschap doet, je kleinkind op bezoek hebt of zelf even wat minder mobiel bent. Het gaat erom dat je huis met je meedenkt, in plaats van dat je er tegen moet vechten. Dat is de kern van levensloopbestendig wonen.

Wat is Universal Design eigenlijk?

Stel je voor dat je een huis bouwt dat meteen goed is. Zonder dat je later allerlei aanpassingen hoeft te doen.

Dat is in een notendop Universal Design. Het is een ontwerpfilosofie die ervoor zorgt dat producten en omgevingen voor iedereen bruikbaar zijn, ongeacht je leeftijd, je lengte of of je een beperking hebt. Denk aan een keukenblad dat je kunt verstellen, of een deur die van beide kanten open kan.

Het gaat om slimme oplossingen die voor iedereen prettig zijn. Zoals een douchezitje dat je ook gebruikt als je even wilt rusten, niet alleen als je slecht ter been bent.

Het mooie van Universal Design is dat het niet 'lelijk' is. Vroeger had je van die opvallende hulpmiddelen die riepen: "hier woont iemand die hulp nodig heeft". Tegenwoordig zit het verwerkt in prachtige design. Denk aan een prachtige greeploze keuken waarbij de kastjes op een comfortabele hoogte kunnen openen.

Of aan een badkamer die eruitziet als die van een luxe hotel, maar met een instapdouche en antislip vloer. Het gaat dus niet over zorg, het gaat over goed wonen. En dat is een wereld van verschil.

De trends: zo ziet Universal Design er vandaag uit

De tijd dat een aangepast huis eruitzag als een kliniek is gelukkig voorbij. De nieuwste trends op het gebied van Universal Design zijn stuk voor stuk gericht op comfort, veiligheid en stijl. We zetten een paar populaire ontwikkelingen op een rij die je steeds vaker in moderne huizen tegenkomt.

Een drempel is een klein detail, maar een enorme hindernis. Zeker met een scootmobiel of een rollator.

Naadloze overgangen en drempelvrij wonen

De eerste trend is dan ook het volledig weghalen van drempels. Dit zie je niet alleen bij de voordeur, maar juist ook binnenshuis.

De badkamer wordt één vlakke vloer, met een slimme drainage om wateroverlast te voorkomen. Overal worden drempelplaten gelegd. Ook de tuin wordt betrokken: via een schuine strook of een kleine verhoging rol je zo het terras op.

Domotica: je huis die voor je zorgt

Dit heet een 'barrier-free' design. Het zorgt voor een gevoel van ruimte en licht, en het is enorm veilig.

Domotica, oftewel huisautomatisering, is de absolute gamechanger. Dit is technologie die het leven makkelijker maakt, zonder dat je er ingewikkelde apparaten voor nodig hebt. Denk aan verlichting die aangaat als je een kamer binnenloopt, en uitgaat als je weer weggaat. Of een slimme thermostaat die je met je stem kunt bedienen.

Zelfs een rolluik of gordijn kun je tegenwoordig met een druk op de knop of via een app op je telefoon bedienen. Het mooiste voorbeeld van domotica is de slimme deurbel.

Je kunt zien wie er voor de deur staat, zonder op te staan.

Of je nu in de woonkamer bent of boven. Dit geeft een enorm veilig gevoel. Ook zijn er systemen die waarschuwen als je per ongeluk de gaspit open laat staan.

De badkamer als wellness-oase

Dit zijn geen gadgets meer, maar essentiële veiligheidsmaatregelen die je helpen om langer zelfstandig te blijven wonen. Ze passen perfect in een Universal Design huis. De badkamer is de plek waar je jezelf verzorgt.

Universal Design zorgt ervoor dat dit een veilige en fijne plek blijft.

De grootste trend is de inloopdouche. Geen hoge douchebak meer, maar een vlakke vloer met een glazen wand.

Hierin wordt vaak een douchezitje gemonteerd dat je kunt inklappen. Zo kun je zitten als je wilt, maar heb je geen last van de zitting als je staat. Naast de douche is het toilet een belangrijk aandachtspunt.

Een verhoogd toilet is een stuk makkelijker op te staan. Tegenwoordig kun je kiezen voor een modern design toilet dat vanaf de zijkant kan doortrekken, wat een hoop bukken scheelt.

Ook de wastafel wordt aangepast. Deze moet ruimte bieden voor een stoel of rolstoel eronder. Kranen zijn niet meer draaiend, maar met een hendel te bedienen. Dit is makkelijker voor mensen met reuma. De badkamer wordt een plek van comfort, in plaats van een plek waar je je zorgen maakt om uitglijden.

Wat kost dat allemaal? En wie betaalt het?

Natuurlijk komt er een prijskaartje aan hangen. Maar bedenk dat het een investering is in je toekomst en je veiligheid.

Prijzen kunnen enorm variëren, afhankelijk van de grootte van je huis en de materialen die je kiest. We geven je een idee van de kosten voor een paar veelvoorkomende aanpassingen. Een simpele drempelplaat voor je voordeur kost al vanaf €150,-, maar denk ook aan oplossingen voor niveauverschillen in de tuin.

Voor een complete badkamerrenovatie met een inloopdouche, verhoogd toilet en aangepaste wastafel moet je denken aan een bedrag tussen de €5.000 en €10.000,-. Een traplift is een grotere investering.

Een traplift voor een rechte trap begint bij ongeveer €2.500,-. Is je trap gebogen, dan loopt dit al snel op naar €4.500,- tot €7.000,-.

Dit zijn bedragen waar je even voor moet sparen, maar ze maken een wereld van verschil. Gelukkig hoef je dit niet allemaal zelf te betalen. De Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) kan hierbij helpen. Dit is een regeling van je gemeente.

Je kunt bij het Wmo-loket van je gemeente aankloppen voor een aanvraag. Ze kijken dan naar je situatie en wat er nodig is om zelfstandig te blijven wonen in een monumentaal pand.

Huis-aan-huis: de kleine aanpassingen die veel doen

Soms is dat een vergoeding, soms een persoonsgebonden budget (Pgb) waarmee je zelf een traplift of andere aanpassing kunt kopen. Het is altijd de moeite waard om te informeren wat er voor jou mogelijk is. Vergeet ook niet om te kijken of je in aanmerking komt voor de Wet langdurige zorg (Wlz), als je zwaardere zorg nodig hebt.

Je hoeft niet meteen je hele huis verbouwen. Er zijn genoeg kleine, slimme oplossingen die een wereld van verschil maken.

Denk aan het vervangen van je oude deurklinken door moderne grepen. Die zijn makkelijker vast te pakken dan een rond knopje. Of het aanbrengen van extra handgrepen in de badkamer en het toilet.

Dit kost bijna niets, maar geeft je wel een veilig gevoel. Ook de verlichting is een makkelijke winst.

Zorg voor voldoende licht in elke kamer, en vooral voor schemerlampen op de gang en het toilet. Zo voorkom je struikelen. Een andere simpele aanpassing is het vervangen van je sloten.

Kies voor een slot dat je makkelijk kunt openen met een drukknop, zonder dat je een sleutel hoeft om te draaien. Dit helpt enorm bij kramp in je handen. Dit zijn kleine moeites die je dagelijks leven veel makkelijker maken.

Praktische tips om te beginnen

Je weet nu wat Universal Design is en wat de trends zijn. Maar hoe begin je?

Het voelt misschien als een grote stap. Daarom hier wat concrete tips om het overzichtelijk te houden.

1. Loop je huis door alsof je voor het eerst komt. Kijk met een frisse blik naar je eigen huis. Waar loop je tegenaan? Waar moet je je vasthouden? Schrijf het op. Zo krijg je een duidelijk beeld van wat er echt nodig is.
2. Begin met de belangrijkste plekken. De badkamer en de slaapkamer zijn vaak de belangrijkste kamers voor je veiligheid. Een aanpassing daar heeft meteen veel effect. Een traplift is ook een prioriteit als je boven wilt blijven slapen.
3. Vraag advies bij het Wmo-loket. Ze zijn er om je te helpen. Ze kunnen je vertellen welke aanpassingen voor jou geschikt zijn en of je recht hebt op een vergoeding. Dit is vaak de eerste en beste stap.
4. Denk aan de toekomst. Kies je voor een nieuwe keuken? Denk dan meteen aan een verhoogd werkblad en een oven op ooghoogte. Het scheelt later een hoop geld en moeite.
5. Vraag het je mantelzorger. Zij weten soms beter waar je tegenaan loopt. Zij zien wat je misschien zelf niet meer ziet. Samen kom je verder.

Onthoud goed: een woningaanpassing is geen teken van zwakte. Het is een slimme investering in je eigen vrijheid en veiligheid, waarbij de invloed op de verkoopbaarheid van je huis vaak positief uitpakt. Het zorgt ervoor dat je je eigen huis blijft herkennen als je thuis.

Een plek waar je je op je gemak voelt, nu en in de toekomst. En dat is het allerbelangrijkste.