Dwaalgedrag bij dementie: GPS en sensoren inzetten

Dwaalgedrag is een van de meest verontrustende symptomen van dementie. Je vader loopt ’s nachts de straat op, je moeder verdwijnt tijdens het boodschappen doen. De angst is enorm.

Gelukkig bieden moderne technologieën zoals GPS-trackers en sensoren een helpende hand. Ze geven rust, veiligheid en een stukje vrijheid terug, zowel voor de persoon met dementie als voor jou als mantelzorger.

Wat is dwaalgedrag precies?

Dwaalgedrag bij dementie betekent dat iemand zich onwillekeurig beweegt zonder duidelijk doel. Het kan variëren van een wandelingetje in de buurt tot het verdwalen op onbekende plekken.

Vaak ontstaat dit gedrag door verwardheid, angst of een verstoord dag- en nachtritme. Veel mensen met dementie hebben een onbedwingbare drang om te bewegen. Ze voelen zich onrustig of zoeken naar iets dat ze niet kunnen vinden.

Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties, vooral als ze de weg niet meer terugvinden.

Als mantelzorger zit je continu op het puntje van je stoel. Je bent bang voor ongelukken, vermissing of confrontaties met anderen. Het beperkt je eigen vrijheid, want je kunt niet altijd bij de persoon met dementie zijn. Daarom is het belangrijk om een oplossing te vinden die zowel veiligheid als zelfstandigheid biedt. Technologie kan hier een cruciale rol in spelen, zonder dat het voelt als een gevangenis.

GPS-trackers: veiligheid in je broekzak

Een GPS-tracker is een klein apparaatje dat de locatie van de drager realtime doorgeeft.

Het werkt via satellieten en mobiele netwerken, net zoals je smartphone. Je kunt de positie bekijken via een app op je telefoon of computer.

Er zijn verschillende soorten GPS-trackers speciaal voor senioren. Denk aan een horloge, een halsketting of een klein doosje dat in de jaszak past. Populaire merken zijn SolidGPS, CareAlert en Lok8u. Deze zijn ontwikkeld met het oog op gebruiksvriendelijkheid.

De werking is eenvoudig. Je laadt de tracker op via een USB-kabel, net zoals een telefoon.

Daarna activeer je hem met een simkaart. De batterij gaat vaak 2 tot 5 dagen mee, afhankelijk van het gebruik. Sommige modellen hebben een ‘slaapmodus’ om energie te besparen.

Met de app kun je een veilige zone instellen, een zogenaamd ‘geofence’. Bijvoorbeeld een cirkel van 500 meter rondom huis.

Zodra de persoon deze zone verlaat, krijg je direct een melding op je telefoon.

Je kunt ook een alarm inschakelen als er geen beweging wordt gedetecteerd. Prijzen variëren van €50 tot €150 voor de aanschaf van de tracker. Daarnaast zijn er maandelijkse kosten voor de simkaart en de app, meestal tussen €5 en €15 per maand. Check bij je zorgverzekeraar of je een vergoeding kunt krijgen via de Wmo of de aanvullende verzekering.

Sensoren in huis: onzichtbare bewakers

Naast GPS-trackers zijn er sensoren die het gedrag in huis monitoren. Deze systemen werken vaak zonder camera’s, om de privacy te respecteren.

Ze detecteren beweging, deuropeningen of veranderingen in het ritme van de dag. Een veelgebruikt systeem is domotica, oftewel slimme huisautomatisering.

Denk aan bewegingssensoren in de gang, deursensoren op de voordeur of een slimme valdetectie in de badkamer. Deze systemen geven een seintje als er iets ongebruikelijks gebeurt. Er zijn complete systemen te koop, zoals die van Glimp of de Wijkzorgbox. Deze zijn speciaal ontwikkeld voor mantelzorgers.

Je kunt ze zelf installeren of laten doen door een specialist. Ze werken vaak via wifi en zijn te bedienen met een app.

De kosten liggen tussen de €100 en €500, afhankelijk van de grootte van het huis en het aantal sensoren. Een basispakket met drie sensoren en een centrale unit kost ongeveer €200. Maandelijkse abonnementen zijn optioneel, sommige systemen werken ook zonder.

Varianten en modellen met prijzen

Een voordeel is dat deze sensoren naadloos passen in een levensloopbestendig huis. Ze kunnen worden gekoppeld aan andere domotica, zoals verlichting die automatisch aangaat of bij een plotselinge zorgvraag zoals bij ALS, een traplift die stopt als er iemand in de buurt is.

• GPS-horloge: SolidGPS Horloge, €99, batterij 3 dagen, waterdicht, valdetectie. Ideaal voor dagelijks gebruik buitenshuis.
• GPS-halsketting: CareAlert Halsketting, €129, batterij 5 dagen, SOS-knop, discreet design. Fijn voor mensen die geen horloge dragen.
• Mini-GPS-tracker: Lok8u Mini, €79, batterij 7 dagen, klein formaat, te bevestigen aan sleutelbos. Handig voor onopvallende tracking.
• Bewegingssensor: Glimp Deursensor, €45 per stuk, werkt op batterijen, melding via app. Plaats op deuren naar buiten.
• Valdetectie sensor: Wijkzorgbox Badkamersensor, €89, detecteert vallen, waterdicht, directe melding naar mantelzorger. Essentieel voor de badkamer.
• Complete domotica-set: Sensara Startpakket, €299, incl. 3 sensoren en hub, geen abonnement nodig. Uitbreidbaar met extra sensoren.

Er zijn verschillende typen GPS-trackers en sensoren op de markt. Hieronder een overzicht van populaire opties met indicatieve prijzen:

Prijzen kunnen verschillen per winkel of leverancier. Check altijd of er installatiekosten bij komen. Sommige aanbieders geven korting bij een Wmo-indicatie.

Praktische tips voor gebruik en keuze

Begin met een goed gesprek. Leg uit waarom je de tracker of sensoren wilt gebruiken, zonder te drammen.

Focus op de voordelen: veiligheid en meer vrijheid. Laat de persoon met dementie wennen aan het apparaat, bijvoorbeeld door het eerst een uur per dag te dragen. Heb je naast dementie ook een pacemaker of ICD? Let dan goed op je woonomgeving.

Test de systemen voordat je ze definitief aanschaft. Vraag bij leveranciers naar proefperiodes of demo’s. Sommige organisaties, zoals de thuiszorg of een mantelzorgwinkel, bieden gratis adviesgesprekken aan.

Combineer GPS en sensoren voor een compleet beeld. Gebruik de GPS voor buitenshuis en sensoren binnenshuis. Zo voorkom je dat je continu moet checken waar iemand is. Vraag naar vergoedingen.

Via de Wmo kun je soms een tegemoetkoming krijgen voor hulpmiddelen. Ook de aanvullende zorgverzekering dekt soms GPS-trackers.

Neem contact op met je gemeente of verzekeraar voor de mogelijkheden. Zorg voor back-up.

Laad de tracker altijd op, test de sensoren regelmatig en bewaar de handleiding op een vaste plek. Stel een noodlijst in van familieleden of buren die kunnen helpen bij een alarm. Onthoud: technologie is een hulpmiddel, geen vervanging van je zorg. Wil je naast veiligheid ook je gezondheid in de gaten houden? Hoge bloeddruk monitoren in de thuissituatie is een waardevolle aanvulling op je zorgplan.

Blijf betrokken, maar gun jezelf ook rust. Met de juiste tools kun je de zorg langer volhouden en blijft iedereen veilig.