Hoe groot mag een mantelzorgwoning maximaal zijn in de achtertuin?

Je staat met je handen in het haar. Je moeder kan niet meer zelfstandig thuis wonen, maar wil dolgraag bij jou in de buurt blijven.

Een mantelzorgwoning in de achtertuin lijkt de oplossing, maar hoe groot mag zo’n unit eigenlijk zijn? Je wilt geen boete riskeren en je wilt vooral een fijne plek creëren voor je ouders. In dit stappenplan help ik je stap voor stap op weg.

Stap 1: Check de bestemmingsplan en gemeentelijke regels

Voordat je überhaupt nadenkt over een bouwtekening, moet je weten wat de gemeente toestaat.

Elke gemeente heeft eigen regels voor mantelzorgwoningen. Soms staan ze toe dat je zonder vergunning bouwt, soms is een omgevingsvergunning nodig. De maximale grootte hangt vaak af van de bestemming van je grond.

“Gemeenten zijn sinds 2021 soepeler, maar ze mogen nog steeds eigen voorwaarden stellen. Check dus altijd eerst de gemeente.”

Check het bestemmingsplan op de website van je gemeente. Zoek naar ‘mantelzorgwoning’ of ‘tijdelijke woning’.

Veel gemeenten hanteren een maximum van 30 tot 50 m² voor een bijbehorende woning in de tuin.

Andere gemeenten zijn strenger en stellen een maximum van 20 m². Veelgemaakte fout: denken dat een mantelzorgwoning altijd vergunningsvrij is. Dat is niet zo. Soms is een meldplicht of vergunning nodig.

Zorg dat je dit vooraf uitzoekt. Tijdsindicatie: 1-2 dagen voor het opvragen van informatie bij de gemeente.

Stap 2: Bepaal de maximale afmetingen voor jouw tuin

Stel, je gemeente staat een mantelzorgwoning tot 40 m² toe. Dan moet je weten of die grootte past in je tuin. De grootte wordt meestal berekend over de vloeroppervlakte van de woning.

Een kleine unit van 30 m² is vaak al ruim voor één persoon, zeker als je kiest voor een slimme indeling.

Denk aan een compacte prefab zorgunit van 6 meter bij 5 meter (30 m²). Dit is een gangbare maat voor een mantelzorgwoning.

Groter dan 50 m² is zelden toegestaan zonder extra vergunningen. Meet je tuin goed op: houd rekening met 3 meter afstand tot de erfgrens (soms 2 meter bij mantelzorgwoningen) en 1 meter tot de hoofdwoning. Veelgemaakte fout: vergeten dat de mantelzorgwoning geen hoofdwoning mag zijn.

Hij moet ondergeschikt zijn aan de hoofdbewoning. Een te grote unit kan worden gezien als een tweede woning, wat niet mag.

Tijdsindicatie: 1 dag voor het opmeten van de tuin en het berekenen van de oppervlakte.

Stap 3: Kies de juiste maatvoering voor comfort en toegankelijkheid

Een mantelzorgwoning moet levensloopbestendig zijn en voldoen aan de isolatie-eisen voor permanente mantelzorgwoningen. Denk aan een drempelvrije entree, een rolstoelvriendelijke badkamer en voldoende bewegingsruimte.

Een te kleine unit kan onpraktisch worden. Een minimumbreedte van 3 meter is nodig voor een gangbare woonkamer. Een slaapkamer van 3,5 meter bij 3 meter is comfortabel voor één persoon.

Kies voor een badkamer van minimaal 2,5 m² met een inloopdouche, wastafel en toilet.

Voor een scootmobielen is een opbergruimte van 2,5 meter bij 1,5 meter nodig. Domotica, zoals sensoren en slimme verlichting, kan helpen de ruimte optimaal te benutten. Veelgemaakte fout: te weinig ruimte reserveren voor een scootmobielen of rolstoel.

Zorg dat je de draaicirkel van minimaal 1,5 meter meeneemt in je ontwerp. Tijdsindicatie: 2-3 dagen voor het maken van een schets en het afstemmen met de zorgbehoeften.

Stap 4: Regel de financiering en Wmo-aanvragen

Een mantelzorgwoning kost tussen €25.000 en €60.000, afhankelijk van de grootte en voorzieningen.

Een compacte prefab unit van 30 m² kost gemiddeld €35.000. Een grotere unit van 40 m² met domotica en een aangepaste badkamer kan oplopen tot €50.000.

Vraag bij de gemeente na of je in aanmerking komt voor een Wmo-vergoeding. Soms is er een subsidie voor woningaanpassingen. Volg ons stappenplan voor het aanvragen van een mantelzorgwoning via de gemeente. Ook kun je kijken naar een lening via het Nationaal Fonds voor de Zorg of een persoonsgebonden budget (Pgb). Veelgemaakte fout: vergeten dat de mantelzorgwoning vaak niet in aanmerking komt voor een hypotheek.

Je moet het vaak zelf financieren of een persoonlijke lening afsluiten. Tijdsindicatie: 2-4 weken voor het aanvragen van financiering en Wmo.

Stap 5: Kies een geschikte locatie en bouwpartner

Zoek een plek in de tuin die zonlicht en privacy biedt. Plaats de mantelzorgwoning niet te dicht bij de buren om overlast te voorkomen.

Kies voor een bouwpartner die gespecialiseerd is in mantelzorgwoningen. Denk aan bedrijven als Van Wijnen, Hurks of een lokale prefab-leverancier.

Vraag offertes aan voor een unit van 30 m² met basisvoorzieningen. Controleer of de bouwpartner rekening houdt met Wmo-richtlijnen, zoals een drempelvrije entree en rolstoeltoegankelijkheid. Vraag naar referenties en projectfoto’s.

Veelgemaakte fout: kiezen voor de goedkoopste aanbieder zonder te controleren of ze bekend zijn met zorgwoningen. Dit kan leiden tot extra kosten voor aanpassingen. Tijdsindicatie: 1-2 weken voor het vergelijken van offertes en het kiezen van een partner.

Stap 6: Controleer de plannen en start de bouw

Voordat je start, laat je bouwtekening controleren door de gemeente. Zorg dat alle afmetingen kloppen en dat je voldoet aan de voorwaarden. Een mantelzorgwoning van 30 m² mag vaak vergunningsvrij zijn, maar een grotere unit van 40 m² kan een vergunning nodig hebben.

Start de bouw en houd rekening met een levertijd van 6-8 weken voor een prefab unit.

Tijdens de bouw controleer je regelmatig of de woning voldoet aan de gemaakte afspraken. Veelgemaakte fout: te snel starten zonder definitieve goedkeuring van de gemeente.

Dit kan leiden tot een stopzetting van de bouw. Tijdsindicatie: 6-8 weken voor de bouw, plus 1-2 weken voor de controle.

Verificatie-checklist

• ✓ Gemeente gecheckt: bestemmingsplan en voorwaarden voor mantelzorgwoningen
• ✓ Maximaal formaat bepaald: 30-40 m², afhankelijk van gemeente
• ✓ Tuin opgemeten: rekening gehouden met afstanden tot erfgrens en hoofdwoning
• ✓ Comfortabel ontwerp: drempelvrije entree, rolstoelvriendelijke badkamer, scootmobielen-ruimte
• ✓ Financiering geregeld: Wmo-aanvraag, subsidie of lening
• ✓ Bouwpartner gekozen: gespecialiseerd in mantelzorgwoningen en Wmo-richtlijnen
• ✓ Bouwtekening goedgekeurd door gemeente
• ✓ Bouw gestart en gecontroleerd op kwaliteit

Met deze stappen zorg je voor een mantelzorgwoning die past bij je tuin, je budget en de behoeften van je ouders. Ontdek ook hoe groot een mantelzorgwoning maximaal mag zijn, zodat je een fijne plek creëert zonder zorgen over regels of ruimtegebrek.