Mantelzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
Mantelzorgers zorgen vaak dag in, dag uit voor een partner, ouder of kind.
Maar wie zorgt er voor jou? De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is er niet alleen voor de persoon die je verzorgt, maar ook voor jou. De gemeente kan taken van je overnemen of praktische hulp regelen, zodat het vol te houden blijft.
Ondersteuning thuis vanuit de Wmo
De Wmo is een wet die ervoor moet zorgen dat je zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunt wonen.
Gemeenten zijn hier sinds 2015 verantwoordelijk voor. Dat betekent dat ze bepalen welke hulp je krijgt en hoe die geregeld wordt. Voor mantelzorgers is dit belangrijk: de Wmo kijkt naar het hele plaatje. Niet alleen naar de zorgvrager, maar ook naar jou.
Je kunt hulp krijgen voor praktische zaken, maar ook voor emotionele ondersteuning. De gemeente kan bijvoorbeeld respijtzorg regelen.
Dit betekent dat een professional tijdelijk de zorg overneemt, zodat jij even op adem kunt komen.
Dit kan een paar uur zijn, maar ook een paar dagen. Ook beschermende woonomgevingen en opvang bij huiselijk geweld of dakloosheid vallen onder de Wmo. Dit is er om jou en de naaste een veilige plek te geven.
Ondersteuning die past bij persoonlijke situatie
Elke situatie is anders. De gemeente bekijkt daarom per persoon wat er nodig is.
Dit gebeurt vaak tijdens een keukentafelgesprek. Tijdens dit gesprek onderzoekt de gemeente wat jij zelf kunt, wat je omgeving kan overnemen en waar professionele hulp nodig is. Als mantelzorger is het slim om hierbij te zijn.
Het gaat namelijk ook over jouw steun. Je kunt aangeven waar je tegenaan loopt en wat je nodig hebt om door te kunnen gaan.
De gemeente bekijkt welke hulp het beste past. Dit kan een traplift zijn, maar ook een scootmobiel of aanpassingen in de badkamer. Domotica (slimme technologie in huis) kan ook een oplossing zijn, bijvoorbeeld om de veiligheid te vergroten. De hulp is altijd maatwerk. Wat voor de ene mantelzorger werkt, hoeft niet voor de ander te passen.
Persoonsgebonden budget (pgb)
Een persoonsgebonden budget (pgb) geeft je de vrijheid om zelf zorg in te kopen. Je kunt hiermee een eigen hulp of organisatie kiezen die bij je past.
Dit is handig als je specifieke wensen hebt, zoals een vaste hulp die je vertrouwt. Het pgb is een alternatief voor zorg in natura. Bij zorg in natura regelt de gemeente de hulp, bij een pgb regel je het zelf.
Je krijgt dan een budget om zorg in te kopen. Let wel: je moet administratie bijhouden en afspraken maken met de zorgverlener.
Voor mantelzorgers kan een pgb helpen om professionele ondersteuning in te kopen, bijvoorbeeld om de zorgtaken even over te nemen. Dit kan een verademing zijn. De hoogte van het pgb verschilt per situatie. Vraag de gemeente naar de mogelijkheden.
Plan kabinet: aanpassing eigen bijdrage Wmo vanaf 2027
Er staan veranderingen op de planning voor de eigen bijdrage Wmo. Het plan is om de bijdrage per 1 januari 2027 aan te passen.
Nu betaal je maximaal €21,00 per maand (het abonnementstarief). Hoe de nieuwe bijdrage eruit gaat zien, is nog niet bekend. Het is slim om hier rekening mee te houden als je nu al gebruikmaakt van Wmo-ondersteuning.
Houd de berichtgeving in de gaten, zodat je straks niet voor verrassingen komt te staan.
De eigen bijdrage geldt niet voor iedereen. Als je een gezamenlijk huishouden hebt met iemand onder de AOW-leeftijd, betaal je geen eigen bijdrage. Dit is een belangrijk punt om te checken.
De gemeente kan je vertellen of je wel of geen bijdrage moet betalen. Vraag bij het Wmo-loket ook eens naar de mantelzorgwaardering voor jouw inzet.
Waarvoor kun je terecht bij de Wmo?
De Wmo biedt veel verschillende vormen van ondersteuning. Je kunt denken aan:
- Praktische hulp in huis, zoals schoonmaken of boodschappen doen.
- Begeleiding bij dagbesteding of het regelen van zaken.
- Hulpmiddelen, zoals een traplift of scootmobiel.
- Woningaanpassingen, bijvoorbeeld een aangepaste badkamer.
- Respijtzorg, zodat jij even vrij bent.
- Emotionele ondersteuning, zoals gesprekken met een hulpverlener.
De gemeente bekijkt per situatie wat nodig is. Je kunt niet zomaar alles aanvragen; het moet passen bij je persoonlijke situatie. Wil je weten wat er mogelijk is? Lees meer over mantelzorg en de Wmo. Voor mantelzorgers is respijtzorg vaak een uitkomst. Het geeft je de ruimte om even op te laden, zodat je de zorg vol kunt houden.
Hoe beslist de gemeente welke hulp je vanuit de Wmo krijgt?
De gemeente beslist op basis van het keukentafelgesprek. Tijdens dit gesprek kijkt de gemeente naar wat je zelf kunt, wat je omgeving kan doen en waar professionele hulp nodig is. Dit is maatwerk.
De gemeente kan een hulpmiddel weigeren als je een hoog inkomen hebt.
Dit betekent niet dat je geen hulp krijgt; er kan een andere oplossing worden gezocht. Vraag altijd naar de mogelijkheden. De gemeente moet beslissen binnen een redelijke termijn.
Meestal is dit binnen 6 weken, maar soms duurt het langer. Vraag altijd naar de status van je aanvraag. Als je het niet eens bent met de beslissing, kun je bezwaar maken. Vraag hierover uitleg bij de gemeente.
Wmo biedt ook ondersteuning voor jou als mantelzorger
Een veelgemaakte fout is dat mantelzorgers denken dat hulp alleen voor de naaste is. Dat is niet zo.
De Wmo ondersteunt ook jou. Je kunt hulp krijgen voor praktische taken, maar ook voor emotionele steun.
Denk aan respijtzorg, waarbij een professional de zorg tijdelijk overneemt. Of aan begeleiding bij het regelen van zaken, zoals het aanvragen van een traplift of scootmobiel. Ook onafhankelijke cliëntondersteuning is gratis beschikbaar.
Dit is een hulpverlener die je helpt bij het aanvragen van hulp en het begrijpen van de regels. Vraag hierom bij de gemeente.
Welke hulp kan ik thuis krijgen van de gemeente vanuit de Wmo?
Door zelf hulp te krijgen, houd je de zorg langer vol. Het is geen zwakte om hulp te vragen; het is slim. Je kunt thuis hulp krijgen voor praktische taken, begeleiding, hulpmiddelen en woningaanpassingen. Denk aan een traplift, scootmobiel of aanpassingen in de badkamer.
Ook domotica kan helpen om de veiligheid te vergroten. De gemeente bekijkt per situatie wat nodig is.
Hoe krijg ik ondersteuning van de gemeente vanuit de Wmo?
Vraag altijd naar de mogelijkheden. Je meldt je bij het Wmo-loket van de gemeente. Daarna volgt een keukentafelgesprek.
Tijdens dit gesprek bespreek je je situatie en wat je nodig hebt. Vraag gratis cliëntondersteuning aan als je hulp nodig hebt bij het aanvragen.
Mag de gemeente een hulpmiddel uit de Wmo weigeren als ik een hoog inkomen heb?
Dit helpt om het proces soepeler te laten verlopen. Ja, de gemeente kan een hulpmiddel weigeren als je een hoog inkomen hebt. Dit betekent niet dat je geen hulp krijgt; er kan een andere oplossing worden gezocht.
Betaal ik een eigen bijdrage voor ondersteuning uit de Wmo?
Vraag altijd naar de mogelijkheden. Ja, je betaalt een eigen bijdrage van maximaal €21,00 per maand.
Dit is het abonnementstarief. Als je een gezamenlijk huishouden hebt met iemand onder de AOW-leeftijd, betaal je geen bijdrage.
Jeugdwet en mantelzorg
De eigen bijdrage wordt per 1 januari 2027 aangepast. Houd de berichtgeving in de gaten. De Jeugdwet is voor kinderen en jongeren tot 18 jaar.
Als mantelzorger van een jongere kun je ondersteuning krijgen via de Jeugdwet. Dit kan bijvoorbeeld begeleiding zijn of respijtzorg.
Wet langdurige zorg en mantelzorg
De gemeente kan ook hier een keukentafelgesprek plannen om te kijken wat er nodig is. De Wet langdurige zorg (Wlz) is voor mensen die 24 uur per dag zorg nodig hebben. Als mantelzorger kun je hier ook gebruikmaken van ondersteuning, zoals respijtzorg. De Wmo en Wlz kunnen elkaar overlappen.
Vraag de gemeente welke wet van toepassing is op jouw situatie. De Wmo is er om jou en je naaste te ondersteunen.
Vraag altijd gratis cliëntondersteuning aan bij de gemeente. Dit helpt je bij het aanvragen van hulp en het begrijpen van de regels.
Gebruik de mogelijkheden, zodat je de zorg vol kunt houden. Vraag hulp, praat over je situatie en blijf niet rondlopen met vragen. De gemeente is er om je te helpen.