Mantelzorg en de wettelijke aansprakelijkheid

Je staat voor de deur van je vader. Hij is gevallen en heeft nu een scootmobiel nodig.

Je helpt hem met boodschappen, medicijnen en douchen. Je voelt je verantwoordelijk. Maar wat als er iets misgaat?

Wat als hij uitglijdt in de aangepaste badkamer of de traplift niet stopt?

Dan vraag je je af: ben ik aansprakelijk? Dit is een vraag die veel mantelzorgers bezighoudt. Je wilt je familielid helpen, maar je wilt geen financiële risico’s lopen. In dit verhaal leg ik uit hoe de wettelijke aansprakelijkheid werkt voor mantelzorgers.

Ik houd het praktisch, zonder ingewikkelde juridische taal. Je leest wat je wel en niet hoeft te vrezen.

Wat is wettelijke aansprakelijkheid voor mantelzorgers?

Wettelijke aansprakelijkheid betekent dat je verantwoordelijk bent als iemand anders schade lijdt door wat jij doet of juist niet doet. Als mantelzorger help je iemand met dagelijkse taken.

Je kookt, je poetst, je rijdt naar de huisarts. Je bent geen professionele zorgverlener, maar je bent wel betrokken. De wet kijkt naar wat redelijk is.

Je moet handelen zoals een gemiddelde persoon zou doen. Je hoeft geen perfecte zorg te leveren.

Maar je moet wel opletten. Stel je voor: je helpt je moeder met een traplift. De lift is oud en piept. Je weet dat hij niet soepel loopt, maar je gebruikt hem toch.

Je moeder valt en breekt haar heup. Is dan jij aansprakelijk? Misschien.

Het hangt af van wat je wist en wat je had kunnen doen. De wet kijkt naar verwijtbaar handelen. Als je wist dat de lift kapot was en je deed niets, dan is dat verwijtbaar.

Als je het niet wist, is het anders. Deze aansprakelijkheid is belangrijk omdat mantelzorg vaak informeel gebeurt.

Je bent geen bedrijf. Je hebt geen verzekering zoals een thuiszorgorganisatie. Toch kun je aansprakelijk worden gesteld.

Het gaat niet om grote bedragen, maar om schade zoals medische kosten of letselschade. Je wilt voorkomen dat je ineens duizenden euros moet betalen.

Waarom is dit belangrijk voor jou als mantelzorger?

Mantelzorg is intensief. Je steekt veel tijd en energie in je familielid.

Je wilt dat het goed gaat. Maar ongelukken gebeuren. Een valpartij met de scootmobiel, een uitglijder in de badkamer of een storing van de domotica.

Deze situaties kunnen leiden tot schade. Als jij aansprakelijk bent, draai jij op voor de kosten. Dat kan flink oplopen.

Denk aan een voorbeeld: je installeert een domotica-systeem in het huis van je vader. Het systeem waarschuwt bij een val.

Maar het werkt niet goed omdat je de sensoren verkeerd hebt geplaatst. Je vader valt en breekt zijn pols. De schade kan oplopen tot €5.000 aan medische rekeningen en letselschade. Als blijkt dat jij de installatie hebt verprutst, kun je aansprakelijk worden gesteld.

Het gaat niet alleen om geld. Het gaat ook om je relatie.

Je wilt niet dat je familielid jou aansprakelijk stelt. Dat breekt het vertrouwen. Daarom is het slim om je risico’s te beperken.

Je kunt maatregelen nemen, zoals goede verzekeringen en duidelijke afspraken. De Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) speelt hier een rol.

Gemeenten regelen hulpmiddelen zoals trapliften of scootmobielen. Maar de verantwoordelijkheid voor veilig gebruik ligt bij de gebruiker. Als mantelzorger help je bij het gebruik. Je moet weten wat je mag verwachten.

Hoe werkt de aansprakelijkheid in de praktijk?

De kern van de aansprakelijkheid ligt in het begrip ‘onrechtmatige daad’. Dat betekent dat je iets doet wat niet mag, of dat je nalatig bent.

Als mantelzorger kun je op twee manieren aansprakelijk zijn: door iets verkeerds te doen, of door iets na te laten.

Stel: je helpt je moeder met een badkameraanpassing. De gemeente heeft via de Wmo een douchestoel vergoed. Je installeert hem zelf, maar je zet hem niet stabiel vast.

Je moeder glijdt uit en valt. Jij bent aansprakelijk omdat je de stoel niet goed hebt bevestigd. De schade?

• Gebruik van hulpmiddelen: een traplift die niet goed onderhouden is.
• Woningaanpassingen: een verkeerd geplaatste drempelhulp.
• Domotica: een valsensor die niet waarschuwt.
• Scootmobielen: een ongeluk door ondeugdelijk gebruik.

Een gebroken heup en €3.000 aan ziekenhuiskosten. Er zijn verschillende situaties waarin aansprakelijkheid kan spelen: De wet kijkt naar wat redelijk is. Als je als leek een traplift installeert, mag de rechter verwachten dat je deskundige hulp inschakelt.

Doe je dat niet, dan ben je sneller aansprakelijk. Een traplift kost nieuw €2.500 tot €5.000.

Als die kapotgaat door je eigen toedoen, draai je zelf op voor de reparatie. Er is ook goed nieuws. Als je handelt in opdracht van je familielid, en je doet je best, is de kans klein dat je aansprakelijk wordt.

De rechter houdt rekening met de informele rol van mantelzorgers. Je bent geen professional. Bij vragen over de ondersteuning van mantelzorgers mag je fouten maken, zolang je niet roekeloos bent.

Verzekeringen en kosten: hoe dek je je in?

Een goede verzekering is je beste vriend. Als mantelzorger kun je je aansprakelijkheid verzekeren via je eigen WA-verzekering.

De meeste Nederlanders hebben een basis WA-verzekering. Die dekt schade die je aan anderen veroorzaakt.

Maar let op: niet alle polissen dekken mantelzorg. Sommige verzekeraars eisen dat je mantelzorg meldt. Doe je dat niet, dan kan de verzekering weigeren uit te keren. Ook als je te maken krijgt met de eigen bijdrage CAK, is het goed om je verzekering te checken. Prijzen voor een WA-verzekering liggen tussen €5 en €10 per maand.

Een uitgebreide polis met mantelzorgdekking kost €10 tot €15 per maand. Bijvoorbeeld, een verzekering van Aegon of Nationale-Nederlanden dekt vaak tot €1.250.000 schade.

Dat is ruim voldoende voor de meeste mantelzorgsituaties. Er zijn ook speciale mantelzorgverzekeringen. Die kosten €20 tot €30 per jaar.

Ze dekken extra risico’s, zoals schade door hulpmiddelen. Een voorbeeld: een traplift van ThyssenKrupp die door jouw toedoen beschadigd raakt.

De verzekering betaalt de reparatie tot €5.000. Of een scootmobiel van Pride Mobility die betrokken is bij een ongeluk.

De letselschade kan oplopen tot €10.000. Een goede verzekering dekt dat. Naast verzekeringen zijn er gemeentelijke regelingen.

Via de Wmo kun je hulp krijgen voor woningaanpassingen. Een traplift wordt vaak vergoed, tot €3.000.

Maar de gemeente eist wel dat je een gecertificeerde installateur gebruikt. Doe je dat niet, dan vervalt de vergoeding en ben je zelf aansprakelijk.

Een ander model is de PGB (Persoonsgebonden Budget). Daarmee betaal je professionele hulp.

Je huurt een klusjesman in voor de badkameraanpassing. Die draagt de aansprakelijkheid. Jij bent dan alleen verantwoordelijk voor het toezicht. De kosten voor een PGB variëren: €20 tot €50 per uur voor een klusjesman. Dat is goedkoper dan je eigen risico lopen.

Praktische tips om risico’s te beperken

Je wilt zonder zorgen mantelzorgen, ook als je te maken krijgt met agressie bij dementie. Hier zijn concrete stappen.

Begin met je verzekering. Bel je verzekeringsmaatschappij en vraag: ‘Dek jij mantelzorg?’ Vraag om schriftelijke bevestiging. Sla die mail op. Zo voorkom je verrassingen.

Check je hulpmiddelen. Een traplift moet jaarlijks onderhouden worden.

Kosten: €100 tot €200 per jaar. Doe dat via een erkende monteur, zoals van ThyssenKrupp of Handicare.

Gebruik je een scootmobiel? Laat die elk jaar keuren. Kosten: €50 tot €100.

Een ongekeurde scootmobiel verhoogt je risico. Doe beroep op de Wmo.

Neem contact op met je gemeente. Vraag om een woningaanpassing voor je familielid. Een drempelhulp kost €100 tot €300.

Een badkamerrenovatie met antislipvloer kost €1.000 tot €2.500. De gemeente betaalt vaak een deel.

Gebruik altijd gecertificeerde bedrijven. Maak afspraken met je familielid.

Schrijf op wie wat doet. Bijvoorbeeld: jij onderhoudt de domotica, je zus regelt de Wmo-aanvraag.

Zo verdeel je de verantwoordelijkheid. Gebruik een mantelzorgcontract. Dat is een eenvoudig document. Het kost niets en voorkomt misverstanden. Tot slot: schakel hulp in bij twijfel.

Een juridisch loket geeft gratis advies. Of praat met een mantelzorgcoach.

Zij weten precies hoe de Wmo werkt. Zo blijf je zorgen zonder stress.