PGB en de verantwoordingsvrije som: Bestaat dat nog?

Je krijgt een PGB, je bent blij, en dan begint de papierwinkel.

Rekeningen, urenoverzichten, urencijfers, contracten, het voelt als een tweede baan. Vroeger was er zoiets als een verantwoordingsvrije som: een bedrag dat je gewoon kon besteden zonder gedoe. Veel mensen denken dat dit nog bestaat, maar de realiteit is sinds 2015 flink veranderd. In dit stuk praten we daar open over. We kijken wat er nog over is van die vrijheid, hoe je nu toch relaxed je zorg regelt en welke slimme trucs helpen.

Wat is een verantwoordingsvrije som eigenlijk?

Een verantwoordingsvrije som was een bedrag dat je kreeg via je Persoonsgebonden Budget (PGB) waarover je geen verantwoording hoefde af te leggen. Geen bonnetjes, geen urenoverzichten, gewoon zelf weten hoe je het spendeerde.

Handig voor kleine dingen die snel geregeld moesten zijn. Denk aan een scootmobiel-accessoire, een klusje in huis of een extra uurtje hulp. Die vrijheid voelde fijn, maar er zat ook een risico aan.

Zonder administratie wist het zorgkantoor soms niet of het geld wel goed werd besteed.

Daarom is de regeling aangepast. Momenteel is er geen echte verantwoordingsvrije som meer. Wel blijven er kleine mogelijkheden voor flexibiliteit, zolang je de hoofdlijnen maar op orde hebt.

Waarom deze regeling belangrijk is voor jou

Een PGB draait om eigen keuzes. Je kiest zelf wie je inhuurt, wat je precies wilt en wanneer het gebeurt.

Als je telkens bonnetjes en urencijfers moet aanleveren, voelt dat al snel als sturen op papier in plaats van op zorg. Dat is niet wat je wilt. Je wilt tijd overhouden voor mantelzorg, voor een levensloopbestendige woning en voor dingen die echt tellen. De verantwoordingsvrije som was bedoeld om die ruimte te geven.

Nu de regels strenger zijn, is het belangrijk om te weten wat wél mag. Zo voorkom je stress, boetes of een stop op je budget. En zo houd je regie over je zorg, zonder dat de administratie je leven overneemt.

De kern en werking nu: hoe zit het echt?

De kern is simpel: bij een PGB leg je verantwoording af over het hele budget. Je stuurt een zorgplan, een begroting en een sluitende verantwoording na afloop van het jaar.

Dat betekent dat je bonnetjes bewaart, uren registreert en contracten vastlegt. Zorgkantoren controleren strenger dan vroeger, vooral bij hogere bedragen. Er is geen aparte verantwoordingsvrije som meer.

Wel zijn er kleine bedragen waarbij de controle minder intensief is, bijvoorbeeld voor incidentele kosten onder de € 450.

Dit is geen vrije voet, maar een praktische grens. Voor grotere aankopen, zoals een traplift of een scootmobiel, moet je altijd een offerte en een bewijs van levering bewaren. Wat helpt: een sluitend zorgplan.

Schrijf op welke zorg je nodig hebt, wie dat levert, hoeveel uren en wat het kost. Bij Wmo of Wlz-afspraken is dat plan je kompas.

Als je je houdt aan de gemaakte afspraken, verloopt de verantwoording soepeler.

Je voorkomt dan vragen achteraf en houdt overzicht. Hou er rekening mee dat een PGB bij Wmo, Wlz en Zvw verschillende regels kent. De controle kan per zorgkantoor verschillen. Vraag altijd om een schriftelijke toelichting op wat er van je verwacht wordt. Zo voorkom je verrassingen.

Praktijkvoorbeelden: wat mag wel en wat niet?

Stel: je huurt een buurvrouw in voor 2 uur per week huishoudelijke hulp.

Je betaalt haar via je PGB. Je tekent een kleine overeenkomst, registreert de uren en betaalt het minimumloon plus vakantiegeld.

Je bewaart de afspraken en de betaalbewijzen. Dit is verantwoording, geen gedoe. Je wilt een scootmobiel aanschaffen. Je vraagt een offerte bij een lokale specialist, vergelijkt drie opties en kiest een model rond € 2.800.

Je stuurt de offerte naar het zorgkantoor, krijgt akkoord en betaalt na levering.

Je bewaart de factuur en het leveranciersbewijs. Geen verantwoordingsvrije som, maar wel helder. Een klein bedrag, bijvoorbeeld een setje antislipdoppen voor de badkamer van € 85, mag je vaak zonder veel poespas declareren.

De controle is lichter bij dergelijke lage bedragen. Toch bewaar je de bon, want het zorgkantoor kan altijd vragen stellen.

Wil je een traplift? Dat is een grotere investering, vaak tussen € 2.500 en € 5.500.

Hier is geen ontkomen aan: je hebt een offerte nodig, een bewijs van levering en soms een technische check. De Wmo kan hierbij helpen, maar een PGB blijft mogelijk. Zonder goede papieren loopt het stroef.

Prijzen en modellen: wat kost het en wat levert het op?

Huishoudelijke hulp via een PGB: tarieven liggen vaak tussen € 16 en € 22 per uur, afhankelijk van regio en ervaring. Bij een kleine contractomvang (bijvoorbeeld 3 uur per week) blijft de administratie overzichtelijk.

Je betaalt netjes het minimumloon plus vakantiegeld en eventueel een onkostenvergoeding. Een scootmobiel: basis modellen vanaf € 2.000, comfortmodellen rond € 3.500 tot € 4.500.

Bij intensief gebruik is een klapmodel praktisch, maar let op het gewicht en de accu. Vraag altijd om een proefrit en een onderhoudsplan. Die offerte en het onderhoudscontract bewaar je voor je verantwoording.

Traplift: rechte trap vanaf € 2.500, een bochtige trap vaak € 4.000 tot € 5.500. Een offerte op maat is essentieel. Bij een PGB controleert het zorgkantoor of de investering passend is. Een Wmo-maatwerkvoorziening kan soms goedkoper uitpakken, maar je mist dan de eigen keuze in merk en model.

Domotica: sensoren, valdetectie, slimme verlichting. Een basispakket rond € 500 tot € 1.200.

Een uitgebreid systeem met rookmelders, deursensoren en spraakbesturing loopt op tot € 2.000. Vraag altijd een offerte.

Bij een PGB mag je kiezen voor een specifiek merk, zoals een Philips Hue-set of een KlikAanKlikUit-pakket, zolang het passend is bij je zorgplan. Badkameraanpassingen: een douchezitje kost € 80 tot € 200, een instapdouche € 2.500 tot € 4.500, een verhoogd toilet € 600 tot € 1.200. Bij Wmo kun je een Wmo vergoeding voor een aangepaste badkamer aanvragen.

Via een PGB kun je een aannemer kiezen die je vertrouwt. Vraag altijd drie offertes en bewaar alle facturen.

Alternatieven en slimme modellen

Een PGB is niet de enige weg. Je kunt ook kiezen voor PGB en de combinatie met Zorg in Natura: de gemeente of het zorgkantoor regelt de zorg, jij hoeft niets te regelen.

Je mist dan wel de eigen keuze, maar de administratie is nihil.

Dit is handig als je weinig tijd hebt voor PGB-beheer. Combineren kan soms. Een deel van je zorg via ZIN en een deel via PGB voor specifieke voorkeuren.

Bijvoorbeeld: thuiszorg via ZIN, maar je eigen scootmobiel en domotica via PGB. Overleg met het zorgkantoor hoe je dit netjes vastlegt.

Verwante regelingen helpen ook. Een Wmo-maatwerkvoorziening voor een traplift of badkamer kan financieel gunstiger zijn. Vraag altijd naar de eigen bijdrage. Bij een PGB betaal je die vaak zelf, bij ZIN loopt die via het CAK.

De bedragen verschillen, dus vraag een indicatie vooraf. Tip: vraag hulp bij het regelen.

Een PGB-consulent van een patiëntenvereniging of een onafhankelijke cliëntondersteuner kan je helpen met zorgplan, offertes en verantwoording. Kosten: vaak gratis of eenmalig € 50 tot € 150. Dat scheelt tijd en stress.

Praktische tips voor een soepel PGB

Start met een helder zorgplan. Schrijf op wat je wilt, wie het levert, hoeveel uren en wat het kost.

Zorg dat de begroting klopt en dat je contracten sluit. Dat is de basis voor een soepele verantwoording. Bewaar alles. Bonnen, facturen, offertes, urenlijsten, contracten.

Maak een eenvoudige map op je computer of in een ordner. Gebruik een simpele app voor urenregistratie, zoals een spreadsheet of een basistool.

Hou het bij, wekelijks, niet aan het eind van het jaar. Registreer uren zorgvuldig.

Noteer datum, tijd, naam van de hulp, wat er is gedaan. Bij een PGB voor mantelzorg of huishoudelijke hulp is dat cruciaal. Wees eerlijk over urencijfers, ook als je soms zelf bijspringt. Het zorgkantoor controleert.

Vraag vooraf akkoord voor grotere aankopen. Een traplift, een scootmobiel of een badkamerrenovatie: stuur de offerte op en wacht op goedkeuring.

Zo voorkom je dat je achteraf geen vergoeding krijgt. Vraag altijd om een schriftelijke bevestiging. Hou rekening met tarieven en wetgeving.

Betaal minimaal het wettelijk minimumloon plus vakantiegeld. Gebruik een onkostenvergoeding voor kleine kosten, bijvoorbeeld € 0,21 per kilometer.

Vraag bij een indicatie via Wmo of Wlz altijd naar de eigen bijdrage en wat je kunt verwachten van het huisbezoek van de consulent. Gebruik domotica om zorg te verlichten.

Sensoren die een val detecteren, slimme verlichting die s nachts aangaat, een deursensor die een melding geeft.

Dat scheelt uren zorg en maakt een woning levensloopbestendig. Vraag bij een PGB of dit mag en leg het vast in je plan. Sluit een verzekering af voor onverwachte schade. Een ongeval met een scootmobiel, een lekkage na een badkamerklus.

Vraag je verzekeraar wat wel en niet gedekt is. Goedkoper dan een onverwachte rekening.

Sluit af met een checklist: zorgplan, contracten, urenregistratie, bonnen, offertes, akkoord vooraf, verzekering.

Als je dit op orde hebt, voelt een PGB niet als een tweede baan, maar als een manier om zelf de regie te houden.