Hoe maak je een zorgplan voor de lange termijn?

Stel je voor: je moeder van 78 zit net veilig op haar scootmobiel na een valpartij vorig jaar, en je vraagt je af hoe je dit de komende tien jaar gaat regelen.

Een zorgplan voor de lange termijn is niet iets voor later; het is nu nodig. Je wilt niet overhaast beslissen als er een crisis ontstaat.

Je wilt rust, overzicht en een huis waar je later niet meer hoeft te verbouwen. Hier is hoe je dat stap voor stap aanpakt, specifiek voor de Nederlandse situatie met Wmo, trapliften en domotica.

Stap 1: inventariseer de huidige situatie en de wensen

Je begint bij jezelf of je naaste. Wat kan nog wel, wat niet meer?

Loop de dag door van ontbijt tot slapen. Tel hoe vaak je hulp nodig hebt, bijvoorbeeld 3 keer per week douchen of elke dag medicijnen innemen.

Meet de woning op. Noteer de breedte van de deuren (minimaal 80 cm voor een rolstoel), de hoogte van de drempels en de afstand van de voordeur tot de woonkamer. Een traplift kost tussen €2.500 en €6.000, afhankelijk van de bochten in de trap.

Een eenvoudige rechte trap begint bij €2.500, een trap met een bocht zit al snel op €4.500 tot €6.000. Verzamel documenten: ID, zorgverzekeringspas, Wmo-beschikkingen, medische verklaringen en een overzicht van inkomsten en vermogen.

Zorg dat alles digitaal beschikbaar is in een map op je computer of tablet. Veelgemaakte fout: vergeten om de toegankelijkheid van de badkamer te meten. Een douche moet minimaal 90 x 90 cm zijn voor een douchestoel. Schrijf alles op, ook de emotionele wensen: wil je thuis blijven wonen tot het einde, of liever naar een kleinschalige woonvorm?

Stap 2: check de Wmo en andere financieringsmogelijkheden

De Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) is je eerste aanspreekpunt. Bel de gemeente en vraag een keukentafelgesprek aan.

Neem je inventarisatielijst mee en bespreek woningaanpassingen zoals een traplift, een verhoogd toilet of domotica. De Wmo vergoedt soms een deel van de kosten.

Een traplift wordt niet altijd volledig vergoed, maar een aanpassing aan de badkamer of een scootmobiel wel, afhankelijk van je inkomen en indicatie. Verwacht een eigen bijdrage van ongeveer €15 tot €25 per maand, maar dat kan oplopen. Check ook de Wet langdurige zorg (Wlz) als je een indicatie hebt voor langdurige zorg. Voor zorg thuis kun je een pgb (persoonsgebonden budget) aanvragen.

Het pgb voor 2024 ligt gemiddeld tussen de €10 en €15 per uur voor huishoudelijke hulp, afhankelijk van de zwaarte van de indicatie.

Voor een traplift of scootmobiel kun je soms een lening aanvragen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) of een beroep doen op de Wet aanpassing woonruimte. Verwacht een rente van 2 tot 4 procent en een looptijd van 10 jaar. Een scootmobiel kost nieuw tussen €2.000 en €4.500; een tweedehands model vaak €800 tot €1.500.

Veelgemaakte fout: te laat de Wmo aanvragen. Doe dit minimaal 3 maanden voordat je een aanpassing wilt. De gemeente kan een offerte opvragen bij leveranciers zoals ThyssenKrupp of Platinum voor trapliften.

Stap 3: plan de woningaanpassingen op maat

Maak een plattegrond van de woning en teken waar de traplift komt, waar de scootmobiel laadt en hoe je de badkamer aanpast. Voor een smalle gang: kies een traplift die inklapbaar is, zoals de ThyssenKrupp HomeFlow, die ongeveer 30 cm ruimte inneemt als hij niet wordt gebruikt.

Domotica helpt om zelfstandig te blijven. Denk aan sensoren die beweging detecteren, een slimme deurbel met camera en medicijndispensers.

Een basisdomoticapakket van een merk als Alerta of Philips Hue kost tussen €200 en €600. Een uitgebreider systeem met alarmservice en valdetectie loopt op tot €1.200. Badkameraanpassingen: plaats een douchezitje (€150 tot €300), een antislipvloer (€30 per m2) en een verhoogd toilet (€200 tot €500).

Een inloopdouche zonder drempel kost tussen €1.500 en €3.500, inclusief installatie. Zorg dat de deurbreedte minimaal 80 cm blijft voor rolstoeltoegankelijkheid. Timing: plan de traplift in 4 tot 6 weken na offerte. Badkamerverbouwing duurt 2 tot 4 weken.

Domotica installatie kun je in een dag doen, maar de configuratie kost een extra uur of twee.

Veelgemaakte fout: te weinig rekening houden met de draairichting van de deuren. Check of de deur openslaat naar de goede kant voor een rolstoel of scootmobiel.

Stap 4: regel de zorg en ondersteuning op de lange termijn

Bepaal wie de mantelzorg gaat doen. Spreek duidelijk af hoeveel uur per week je kunt geven.

Een mantelzorger heeft recht op een mantelzorgverklaring, die helpt bij belastingvoordelen en ondersteuning vanuit de Wet langdurige zorg.

Respijtzorg is tijdelijke vervanging, bijvoorbeeld 2 dagen per maand via een zorgorganisatie of door zorgvrijwilligers via de kerk of moskee in te schakelen. Kosten: €50 tot €80 per dag, soms vergoed door de Wmo. Vraag dit aan bij de gemeente.

Medicatiebeheer: gebruik een pillendoos met timer of een digitale dispenser. Een slimme pillendoos van Medido kost ongeveer €150 tot €300.

Zorg dat de huisarts de medicatie up-to-date houdt en dat je een overzicht bij de hand hebt. Plan een jaarlijkse evaluatie. Zet een agenda-item voor januari: bespreek of de scootmobiel nog veilig is, of de traplift onderhoud nodig heeft en of de domotica nog voldoet. Onderhoud aan een traplift kost ongeveer €100 per jaar.

Veelgemaakte fout: te veel taken op één persoon laden. Verdeel taken onder familieleden, overweeg dichterbij te gaan wonen of schakel een professionele mantelzorgondersteuner in via de Wmo.

Stap 5: leg alles vast en controleer regelmatig

Maak een digitaal zorgplan met een checklist. Gebruik een eenvoudig document in Google Docs of een app zoals Thuisplan.

Zet erin: contactpersonen, indicaties, offertes, garanties en onderhoudsafspraken. Stuur je plan op naar de huisarts, de Wmo-consulent en eventuele zorgverleners. Vraag om schriftelijke bevestiging van afspraken over vergoedingen en levering.

Plan een testdag: laat je naaste de scootmobiel uitproberen, de traplift bedienen en de domotica instellen. Noteer problemen en los ze direct op.

Doe dit elke 6 maanden. Verzamel een noodkit: een mobiele telefoon met noodknop, een sleutelkluisje bij de voordeur (€30 tot €50) en een contactlijst met buren en familie.

Zorg dat de scootmobiel altijd opgeladen is en dat er een reservetoets beschikbaar is. Veelgemaakte fout: documenten niet bijwerken. Zet een herinnering in je agenda om elke 3 maanden je zorgplan te controleren en aan te passen. Met deze stappen heb je een zorgplan dat niet alleen praktisch is, maar ook rust geeft.

Verificatie-checklist

• Heb je de woning opgemeten (deurbreedte, drempelhoogte, badkamermaat)?
• Is de Wmo-aanvraag gedaan en een keukentafelgesprek gepland?
• Staat er een offerte voor een traplift (rechte trap €2.500, bocht €4.500-€6.000)?
• Is er een scootmobiel gekozen (nieuw €2.000-€4.500, tweedehands €800-€1.500)?
• Zijn badkameraanpassingen gepland (douchezitje €150-€300, inloopdouche €1.500-€3.500)?
• Is domotica geregeld (basispakket €200-€600, uitgebreid €1.200)?
• Is mantelzorg verdeeld en respijtzorg aangevraagd?
• Staat er een jaarlijkse evaluatie in de agenda?
• Is het zorgplan gedeeld met huisarts en Wmo-consulent?
• Zijn noodcontacten en sleutelkluisje geregeld?

Je weet nu wat nodig is, hoeveel het kost en wie wat doet. Begin vandaag nog met meten en bellen, dan sta je over een jaar veel steviger in je schoenen.