Kan ik Wmo-subsidie krijgen voor de bouw van een mantelzorgwoning?

Een mantelzorgwoning bouwen. Het klinkt als een droom: je moeder of vader vlakbij, in een eigen plekje, maar wel met een oogje in het zeil.

Maar dan komt de grote vraag: wie betaalt dat? Je hoort vanalles over de Wmo, subsidies en regelingen, maar wat klopt er nu echt?

Het antwoord is soms een teleurstelling, maar er zijn wel degelijk mogelijkheden. Laten we even lekker praktisch doen en uitzoeken wat er echt geregeld kan worden.

Wmo-vergoeding voor een mantelzorgwoning

De Wmo, ofwel de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, is er vooral om te zorgen dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen.

Denk aan een traplift, een aangepaste badkamer of domotica die helpt bij het dagelijks leven. De gemeente kan je helpen met een persoonsgebonden budget (pgb) of met zorg in natura.

Een mantelzorgwoning is eigenlijk een heel nieuw huis op het terrein van een bestaande woning. De Wmo is er in eerste instantie niet voor om de bouwkosten van een compleet nieuw huis te betalen. Dat is een hardnekkig misverstand. De gemeente kijkt naar de behoefte van de persoon die zorg krijgt.

Heeft diegene een traplift nodig? Of een verhoogd toilet?

Dan kan de Wmo dat wel regelen. Maar de bouw van de mantelzorgwoning zelf is iets anders. Je moet het zien als twee aparte dingen: de bouw van het huis en de zorg die erin verleend wordt. De Wmo is er voor de zorg en de ondersteuning, niet voor de bakstenen en het dak.

Subsidie voor een mantelzorgwoning

Laten we meteen even de mythe ontkrachten: er bestaat geen landelijke subsidie die specifiek de bouw van een mantelzorgwoning dekt. Dat betekent niet dat je met lege handen staat.

De gemeentes hebben nogal wat speelruimte. Sommige gemeentes zijn heel coulant en hebben speciale regelingen voor mantelzorgwoningen.

Andere gemeentes doen hier bijna niets aan. Dit heet het 'sociale domein' en het verschilt per gemeente. Een veelgehoorde vergoeding zit hem in een eenmalige tegemoetkoming.

Stel, je bouwt een mantelzorgwoning van 40 m², dan kan de gemeente een bedrag geven om dit mogelijk te maken. Dit loopt vaak uiteen van €2.500 tot €10.000. Dit is geen subsidie op de bouw, maar een vergoeding voor de maatschappelijke ontlasting. Je moet dit dus echt aanvragen bij het Wmo-loket van jouw gemeente voordat je begint. Zij kunnen je vertellen of ze een regeling hebben voor 'woningverbetering ten behoeve van mantelzorg'.

Persoonsgebonden budget (pgb) en de mantelzorgwoning

Hier zit vaak wel geld. Als je mantelzorg verleent, en de zorgvrager heeft hier een indicatie voor, dan kan diegene een pgb aanvragen.

Dit budget is bedoeld voor de zorgverlening zelf. Je kunt dit geld gebruiken om jou als mantelzorger te betalen (een vergoeding voor je tijd), of om professionele hulp in te kopen. Dit loopt in de duizenden euro's per jaar.

Dit pgb is echter géén bouwsubsidie. Je mag het pgb niet gebruiken om de hypotheek af te lossen of om de bouw van de mantelzorgwoning te financieren.

Wel is het zo dat het vaste lasten van de zorgvrager (huur, gas, licht) soms uit het pgb betaald mogen worden.

Dit hangt af van de precieze indicatie. Een goede wijkverpleegkundige kan je hierover adviseren.

Gemeentelijke subsidies en regelingen

De gemeente is je beste vriend, maar ook je grootste uitdaging. Elke gemeente bepaalt zijn eigen beleid.

De een ziet een mantelzorgwoning als een uitkomst voor de samenleving, de ander ziet vooral bureaucratische rompslomp.

Vaak gaat het om maatwerk. Je moet een vergunning aanvragen voor het bouwen. Hier zitten leges aan vast, en soms kun je voor die leges een kwijtschelding krijgen.

Een andere optie is de 'meerkostenregeling'. Als het bouwen van een mantelzorgwoning goedkoper is dan de alternatieven (zoals opname in een verpleeghuis), dan wil de gemeente nog wel eens meewerken. In sommige gemeentes werken ze met een 'levenloopbestendig wonen' fonds. Dit is niet specifiek voor mantelzorg, maar kan helpen bij het aanpassen van de woning.

Check dus echt de website van je gemeente of loop even binnen.

Vraag naar de beleidsmedewerker Wmo of Volkshuisvesting.

Fiscale voordelen en belastingregels

Gelukkig is er meer dan alleen de gemeente. De belastingdienst kan ook een helpende hand bieden. Als je een bestaande woning aanpast voor zorg (bijvoorbeeld je eigen huis waar je moeder bij komt wonen), dan geldt er vaak het verlaagde btw-tarief van 9% in plaats van 21%.

Dit geldt voor woningen ouder dan 2 jaar. Denk aan het plaatsen van een badkamer op de begane grond of het verbreden van deurposten voor een scootmobiel.

Echter, de bouw van een losse, nieuwe mantelzorgwoning valt hier vaak net buiten. Hier geldt vaak het normale btw-tarief.

Wel kun je soms aftrekposten gebruiken voor specifieke zorgvoorzieningen. Het is verstandig om een boekhouder te raadplegen die bekend is met zorg en wonen. Zij weten de precieze regels voor het verlaagde tarief en eventuele andere aftrekposten.

Is een mantelzorgwoning goedkoper dan een zorginstelling?

Op het eerste gezicht lijkt een eigen mantelzorgwoning duur. De kosten voor een mantelzorgwoning van Mantelzorgwoningen.nl (inclusief bouw en grond) kunnen variëren van €70.000 tot €150.000.

Een kavel kost vaak €30.000 tot €60.000, en een prefab zorgunit of traditionele bouw kost de rest. Echter, vergeet de kosten van een verpleeghuis niet.

De eigen bijdrage voor een verpleeghuis loopt al snel op tot €1.000 - €2.500 per maand, afhankelijk van het inkomen. Als je dit doorschrijft over 5 tot 10 jaar, ben je vaak alsnog duurder uit. Bovendien: als je kiest voor de voordelen van een mantelzorgwoning van Duntep op eigen grond, kan dit de waarde van het hoofdperceel verhogen. Zolang de zorgvraag er is, is het een waardevolle investering.

Is de zorgvraag verdwenen? Dan verkoop je de unit vaak makkelijk door aan mensen die een mantelzorgwoning zoeken, of je gebruikt het als gastenverblijf.

Het is een investering in flexibiliteit.

Praktische tips voor je aanvraag

Wil je echt aan de slag? Ga niet zomaar bouwen.

Dit is de route die je moet bewandelen: Onthoud goed: De Wmo betaalt de bakstenen niet. De Wmo betaalt de zorg.

1. Stap 1: Het indicatiegesprek. Ga naar het Wmo-loket van de gemeente van de zorgvrager. Vraag een indicatiegesprek aan voor de zorgbehoevende persoon. Zorg dat duidelijk is dat er 24-uurs zorg nodig is.
2. Stap 2: De vraag om wonen. Tijdens dit gesprek geef je aan dat wonen in een eigen, kleinschalige woning de voorkeur heeft boven een instelling. Vraag specifiek naar de mogelijkheden voor een mantelzorgwoning of een tijdelijke voorziening.
3. Stap 3: Gemeente beleid checken. Zoek op de site van je gemeente naar 'mantelzorgwoning', 'woningdifferentiatie' of 'tijdelijke woningbouw'. Of bel ze op. Vraag naar de specifieke subsidie of regeling.
4. Stap 4: Reken voor. Maak een berekening van de kosten van de bouw versus de kosten van een verpleeghuis. Dit helpt om de gemeente te overtuigen dat jouw plan maatschappelijk voordeliger is.
5. Stap 5: Kijk naar de bouwvergunning. Vraag op tijd een omgevingsvergunning aan. Gebruik de term 'mantelzorgwoning' duidelijk. Soms mag dit onder 'nevenfunctie' of 'tijdelijk verblijf' vallen.

De kunst is om de zorgvergoeding (pgb) en de eventuele gemeentelijke tegemoetkoming zo slim te combineren dat de bouw van de mantelzorgwoning financieel haalbaar wordt.

Begin met dat gesprek, en de rest volgt.