Mantelzorg en de invloed op je eigen financiële buffer

Je geeft je tijd, energie en soms je hele leven voor een ander. Misschien je moeder met dementie, je partner met een chronische aandoening, of je vader die net een heupoperatie heeft gehad. Je bent mantelzorger. En ondertussen?

Probeer je het hoofd boven water te houden. Je baan, je eigen gezin, je sociale leven. En geld. Dat ding waar je niet te veel over nadenkt, maar dat wel steeds verder onder druk komt te staan.

Want mantelzorg kost niet alleen tijd, het kost ook geld. En dat terwijl je er meestal niets voor terugziet. Of wel?

Je bent niet de enige. In 2023 gaf 12,7% van de Nederlanders aan mantelzorger te zijn. Bij de 55-65 jarigen was dat zelfs 22,6%. En die zorgtijd? Die loopt op.

Waar we in 2015 nog gemiddeld 11,3 uur per week kwijt waren, gaven mantelzorgers in 2023 aan gemiddeld 13,2 uur per week te zorgen. Die extra 2 uur per week, dat is een dagdeel. Een werkdag.

En die tijd moet ergens vandaan komen. Vaak ten koste van je eigen inkomen en financiële buffer.

Geld, inkomen en financiën bij mantelzorg

Veel mantelzorgers denken dat ze recht hebben op een vergoeding. Logisch, want je doet werk dat anders door professionals zou moeten worden gedaan.

Maar de realiteit is hard: een algemene mantelzorgvergoeding bestaat niet. Punt. Je krijgt niet zomaar een bedrag op je rekening gestort omdat je voor je moeder zorgt.

Dat is frustrerend, maar het is wel de waarheid. Wel zijn er manieren om financiële lucht te krijgen. Je moet alleen weten waar je moet zoeken. Een veelgehoorde misvatting is dat je kosten voor mantelzorg zomaar kunt aftrekken van de belasting. Helaas.

De Belastingdienst ziet mantelzorg als iets vrijwilligs, iets informeels. Kosten die je maakt voor de zorg van een huisgenoot, zoals reiskosten naar het ziekenhuis, kunnen onder strenge voorwaarden worden afgetrokken.

Maar de kosten voor de zorg zelf? Die zijn niet aftrekbaar. Je kunt dus niet zomaar je gereden kilometers, parkeerkosten of een vergoeding voor je tijd opgeven.

Wel is het slim om je belastingaangifte goed te doen. Misschien kom je in aanmerking voor andere aftrekposten, zoals de algemene heffingskorting of de arbeidskorting.

En als je partner zorgt, is het soms slimmer om de zorgtaken te verdelen over jullie belastingaangifte. Check het.

Je zorgverzekeraar biedt soms een vergoeding voor mantelzorg. Dit is geen geldbedrag, maar een dienst. Denk aan respijtzorg: een paar dagen dat een professional de zorg overneemt, zodat jij even op adem kunt komen.

Mantelzorgvergoedingen door zorgverzekeraars

Of een cursus om beter met de zorg om te gaan. De vergoedingen verschillen enorm per verzekeraar en per polis.

Sommige verzekeraars vergoeden tot €500,- per jaar voor respijtzorg of begeleiding. Andere zitten op een paar tientjes. Check je polis. Bel ze.

Vraag wat er mogelijk is. En stap over als je verzekeraar je niet helpt.

Er zijn genoeg die dat wel doen. Je rijdt heen en weer. Naar het ziekenhuis, de huisarts, de fysiotherapeut. De kilometerkosten lopen op.

Reiskostenvergoeding

Een vergoeding voor reiskosten is niet standaard geregeld. Wel is er een regeling voor mensen die een familielid in het ziekenhuis bezoeken.

Als de patiënt een huisgenoot is, mag je onder bepaalde voorwaarden de reiskosten aftrekken. Dat scheelt. Houd een ritje bij. Noteer de datum, de bestemming, het aantal kilometers.

Gebruik een app of een simpel schriftje. Bij de belastingaangifte geef je het door.

Het is geen enorme berg geld, maar elk beetje helpt. Elke gemeente is verplicht om mantelzorgers te waarderen.

Mantelzorgwaardering

Dat klinkt mooi, maar het is geen standaard geldbedrag. De mantelzorgwaardering is een jaarlijks compliment. Soms is dat een bos bloemen, een cadeaubon van €25,-, soms een gratis cursus of een dagje uit.

In sommige gemeenten kun je een vergoeding aanvragen, maar dat is echt per gemeente verschillend. Vraag het na bij je gemeente.

En als je denkt: dit is te mager, geef het door. Bel de Mantelzorglijn (030 – 760 60 55).

Zij weten wat er speelt en kunnen je vertellen wat redelijk is. Samen sta je sterker.

“Vraag mantelzorgwaardering aan bij gemeente waar de zorgvrager woont.”

Belastingaangifte: Wat jij als mantelzorger moet weten

De Belastingdienst is een doolhof. Zeker als je mantelzorger bent. Je bent misschien wel de partner van iemand die zorg krijgt. Of je bent zelf zorgvrager. Wees slim.

Controleer of je recht hebt op heffingskortingen. Misschien kom je in aanmerking voor de alleenstaande-ouderkorting.

Of je partner heeft recht op de algemene heffingskorting. En als je zelf weinig verdient, maar wel veel zorgt, kan het zijn dat je recht hebt op een combinatiekorting. Het loont de moeite om dit te checken. Of vraag hulp.

Er zijn vrijwilligers die je helpen met je aangifte. Een persoonsgebonden budget (PGB) is een geldbedrag waarmee de zorgvrager zelf zijn zorg kan inkopen.

Persoonsgebonden budget

Dat klinkt ingewikkeld, maar het is een krachtig instrument. De zorgvrager kan jou, als mantelzorger, betaald maken via het PGB.

Wel moet het gaan om zorg die in het zorgplan staat. En je moet voldoen aan bepaalde eisen. Het PGB wordt verstrekt door de gemeente (Wmo) of het Zorginstituut (Wlz).

Het is een manier om je inzet te waarderen. Je krijgt dan een marktconform uurloon.

Dat kan oplopen tot €15,- tot €20,- per uur. Een serieus bedrag.

Vraag ernaar bij de gemeente of het Wmo-loket.

De balans vinden tussen zorg en inkomen

Het is een constant schuiven. Je wilt zorgen, maar je moet ook je eigen rekeningen betalen.

Veel mantelzorgers werken minder. Soms uit noodzaak, soms omdat het niet anders kan, of omdat ze kiezen voor particuliere thuiszorg. Het gevolg?

Minder inkomen, minder pensioenopbouw, een kleinere financiële buffer. En dat terwijl je uitgaven vaak toenemen. Je koopt extra boodschappen, betaalt voor medicijnen, misschien een scootmobiel of een traplift in het huis van je vader. De financiële impact van mantelzorg zorgt ervoor dat de kosten oplopen.

En je buffer smelt weg. Het is essentieel om de balans te vinden.

Dat begint bij weten wat je kunt verwachten. Vraag mantelzorgwaardering aan. Check je zorgverzekering. En acteer je informele netwerk. Vraag buren, vrienden, andere familieleden om te helpen.

Misschien kan iemand een dagdeel zorgen, zodat jij kunt werken of even tot rust komt. Verdeel de taken. Zo voorkom je overbelasting en hou je zelf ook nog een leven over.

Welke financiële regelingen jou kunnen helpen

En een financiële buffer. Er zijn verschillende regelingen die jou kunnen helpen.

Ten eerste de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Via de gemeente kun je hulp aanvragen voor de zorgvrager. Denk aan hulp in de huishouding, dagbesteding of een rolstoel. Dat ontlast jou.

En soms is er een vergoeding voor jou als mantelzorger. Ten tweede de Wet langdurige zorg (Wlz).

Als de zorgvrager langdurig zorg nodig heeft, kun je via de Wlz een PGB krijgen.

Ten derde de Zorgverzekering. Die vergoedt soms respijtzorg of begeleiding.

En tot slot: de Belastingdienst. Check je aangifte. Geef alles door. Vraag hulp als het niet lukt. Een concreet voorbeeld: je moeder heeft een traplift nodig. De traplift kost tussen de €3.000 en €6.000, afhankelijk van het type en de lengte van de trap.

Via de Wmo kun je een vergoeding aanvragen. De gemeente beoordeelt of het noodzakelijk is.

Als ze akkoord gaan, betaalt de gemeente (een deel van) de kosten. Dat scheelt enorm. Zorg dat je de aanvraag goed onderbouwt. Vraag hulp bij het Wmo-loket.

En check of er nog andere regelingen zijn, zoals de subsidieregeling voor ouderen of de fiscale aftrek voor woningaanpassingen. Elke euro telt. Een ander voorbeeld: je partner heeft een scootmobiel nodig.

De aanschafprijs ligt tussen de €2.500 en €5.000. Ook hier geldt: vraag vergoeding aan via de Wmo.

Soms is een scootmobiel ook te huur. Dat is goedkoper op korte termijn, maar op lange termijn duurder. Weeg het af. En bedenk dat een scootmobiel niet alleen mobiliteit geeft, maar ook een stukje zelfstandigheid. Dat is onbetaalbaar.

Domotica, slimme technologie in huis, kan ook helpen. Denk aan sensoren die beweging registreren, een slimme deurbel, of een alarmsysteem.

Dit kan de zorg verlichten en jou geruststellen. De kosten variëren van €100 voor een simpel systeem tot €2.000 voor een uitgebreid netwerk.

Ook hier zijn soms regelingen voor. Vraag ernaar. En bedenk dat je soms een deel van de kosten kunt aftrekken als je het gebruikt voor de zorg.

Een badkamer aanpassen voor een senior? Kosten: van €5.000 tot €15.000. Een douchezitje, een verhoogde toiletpot, een antislipmat. Via de Wmo kun je een vergoeding krijgen.

Soms ook via de zorgverzekering. Check het. En vraag offertes aan. Vergelijk.

Want prijzen verschillen enorm. En vergeet niet: een goede, veilige badkamer voorkomt ongelukken. Dat bespaart ook weer geld.

Praktische tips om je financiële buffer te beschermen

Je bent de moeite waard. Je inzet is goud waard.

Maar je moet jezelf ook beschermen. Financieel. Emotioneel. Fysiek. Hier een paar concrete tips om je buffer te bewaken.

• Vraag mantelzorgwaardering aan. Bij de gemeente waar de zorgvrager woont. Elk jaar opnieuw. Het is je recht.
• Geef ontevredenheid door. Over de waardering? Of over de hulp? Bel de Mantelzorglijn. Zij helpen je verder.
• Activeer je informele netwerk. Vraag anderen om te helpen. Een uurtje koffiedrinken, een boodschap doen, een dagdeel zorgen. Verdeel het.
• Doe belastingaangifte. Altijd. En geef alle aftrekposten door. Vraag hulp als je het niet snapt.
• Vraag een PGB aan. Als de zorgvrager daar recht op heeft. En als jij betaald wilt worden. Het is een serieus bedrag.
• Check je zorgverzekering. Kijk wat er vergoed wordt. Respijtzorg? Begeleiding? Cursussen? Stap over als het niet voldoet.
• Check de Wmo. Vraag hulp voor de zorgvrager. En vraag vergoedingen voor woningaanpassingen. Traplift, badkamer, scootmobiel.
• Houd een kostenoverzicht. Wat geef je uit? Wat krijg je terug? Weet wat er speelt.
• Zorg voor jezelf. Neem rust. Vraag respijtzorg. Je kunt niet zorgen als je zelf opgebrand bent.

De Tweede Kamer wil dat mantelzorgers sneller ondersteuning krijgen. In februari 2025 werd unaniem een plan aangenomen om mantelzorgers binnen 6 maanden te helpen. Dat is hoopvol. Het betekent dat er beweging komt. Dat erkenning groeit. Maar tot die tijd moet je het zelf doen. Met deze tips, eventueel ondersteund door de deskundige hulp van een ergotherapeut. Met je netwerk.

En met de wetenschap dat je niet alleen bent. Er zijn duizenden anderen die hetzelfde doormaken.

En er is hulp. Je moet het alleen wel zelf vragen. Dus. Pak je telefoon. Bel je gemeente. Check je verzekering. Vraag dat PGB.

En hou je financiële buffer in de gaten. Want je verdient het. Echt.