Mantelzorg en de Wet langdurige zorg (Wlz)
Stel je voor: je vader heeft dementie en woont nog thuis, maar heeft nu 24 uur per dag toezicht en zorg nodig.
Of je moeder heeft na een zware beroerte intensieve verpleging nodig die je als mantelzorger niet meer alleen kunt bieden. Dan kom je al snel uit bij de Wet langdurige zorg (Wlz). Dit is de regeling die zwaarwegende zorg betaalt voor mensen die blijvend intensieve ondersteuning nodig hebben.
Het is geen vervanging van jouw liefdevolle mantelzorg, maar een manier om die zorg samen met professionals draagbaar en veilig te houden. In dit artikel leg ik je stap voor stap uit hoe de Wlz werkt, wat het voor jou als mantelzorger betekent en hoe je een aanvraag doet.
Wet langdurige zorg en mantelzorg: als er 24 uur per dag zorg nodig is
De Wlz is er voor mensen die door ouderdom, dementie of een ernstige lichamelijke beperking niet meer zelfredzaam zijn.
Denk aan iemand die ’s nachts wakker wordt van verwardheid, niet meer alleen kan douchen of niet meer zelf kan koken. Bij deze groep is sprake van een intensieve, onafgebroken zorgvraag. De Wlz betaalt deze zorg, zodat je niet als mantelzorger alles alleen hoeft te regelen. De Wlz is een landelijke regeling en wordt uitgevoerd door het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) en zorgkantoren.
Wanneer kom je in aanmerking voor de Wlz?
Het CIZ beoordeelt of iemand recht heeft op Wlz-zorg. Als mantelzorger blijf je belangrijk: je vult de professionele zorg aan, maar je bent niet meer de enige die alles draagt.
De Wlz is dus een aanvulling op jouw inzet, geen vervanging. Je komt in aanmerking voor Wlz-zorg als iemand 24 uur per dag zorg nodig heeft, of het risico loopt om die zorg nodig te hebben.
Hoe vraag je de Wlz aan?
Dit is vaak het geval bij dementie, ernstige lichamelijke beperkingen of ouderdom. Het CIZ beoordeelt de indicatie op basis van de zorgvraag en de situatie thuis. Een voorbeeld: als iemand met dementie ’s nachts onveilig is, overdag niet meer zelf eet en niet meer kan douchen zonder hulp, dan is de kans groot dat de Wlz-indicatie wordt afgegeven.
De Wlz-check op de website van het CIZ geeft alvast een indicatie of de zorgvraag past bij de Wlz. De aanvraag loopt via het CIZ.
Je kunt de aanvraag online indienen via de website van het CIZ of telefonisch. Het CIZ stuurt een formulier waarin je de zorgvraag beschrijft. Soms komt er een verpleegkundige langs voor een huisbezoek om de situatie te beoordelen.
Welke vormen van zorg zijn er via de Wlz?
Binnen 6 weken ontvang je een indicatiebesluit van het CIZ. Dit besluit geeft aan of je recht hebt op Wlz-zorg en welke zorgvorm past.
Vraag bij de aanvraag hulp van een mantelzorgmakelaar of cliëntondersteuner. Zij weten precies wat er nodig is, bijvoorbeeld voor een mantelzorgverklaring voor een zorgwoning, en helpen bij het invullen van formulieren.
De Wlz kent verschillende zorgvormen. Je kunt kiezen voor Zorg in natura (ZIN), waarbij een zorgaanbieder de zorg regelt.
Of je kiest voor een Persoonsgebonden budget (PGB), waarmee je zelf een zorgverlener kunt inhuren, bijvoorbeeld een particuliere verpleegkundige of een thuishulp. Daarnaast zijn er het Volledig pakket thuis (VPT) en het Modulair pakket thuis (MPT). Bij VPT komt er een zorgteam bij je thuis dat de volledige zorg levert, zoals verpleging, persoonlijke verzorging en begeleiding. Bij MPT kies je losse modules, bijvoorbeeld alleen verpleging of alleen begeleiding.
Wat betekent dit voor mantelzorgers?
De kosten verschillen per pakket, maar liggen vaak tussen de €1.000 en €3.000 per maand, afhankelijk van de zorgvraag en het pakket. Als mantelzorger blijf je een cruciale rol spelen.
Je bent de vertrouwde persoon die emotionele steun geeft, helpt bij dagelijkse taken en overzicht houdt.
De Wlz-zorg neemt de intensieve verpleging en verzorging over, zodat jij niet meer alles alleen hoeft te doen. Een veelgemaakte fout is denken dat de Wlz de mantelzorg volledig vervangt. Dat is niet zo.
De Wlz vult jouw zorg aan, maar jij bent nog steeds nodig. Zorg dat je zelf ook rust neemt en gebruik maakt van respijtzorg, bijvoorbeeld via de Wmo of een mantelzorgmakelaar.
Zorg thuis of in een zorginstelling
Met een Wlz-indicatie kun je kiezen voor zorg thuis of opname in een zorginstelling. Thuiszorg via VPT of MPT betekent dat professionele zorgverleners bij je thuiskomen.
Voor een zorginstelling, zoals een verpleeghuis, is een Wlz-indicatie vaak nodig voor opname. Thuis blijven wonen kan met domotica, een traplift of een aangepaste badkamer. Denk aan een scootmobiel voor buiten of een seniorenbadkamer met een douchestoel.
Deze aanpassingen kun je vaak combineren met Wlz-zorg. Voor woningaanpassingen kun je ook de Wmo inschakelen, maar dat loopt naast de Wlz.
Betaal je een eigen bijdrage voor Wlz-zorg?
Ja, je betaalt een eigen bijdrage voor Wlz-zorg. De hoogte hangt af van je inkomen en vermogen.
De bijdrage wordt geïnd door het CAK (Centraal Administratiekantoor). De eigen bijdrage kan oplopen tot enkele honderden euro’s per maand, afhankelijk van je financiële situatie.
Het CAK stuurt een brief met de hoogte van de bijdrage en de betalingstermijnen. Als mantelzorger kun je hierover advies vragen bij een financieel adviseur of de mantelzorgmakelaar. Lees ook meer over de eigen bijdrage CAK en wat er verandert. Houd rekening met deze kosten in je budget, vooral als je ook nog andere zorg of aanpassingen nodig hebt.
Hoe kun je een Wlz-indicatie aanvragen?
De aanvraag begint bij het CIZ. Ga naar de website van het CIZ of bel het CIZ voor een aanvraagformulier.
Vul het formulier zorgvuldig in en geef een duidelijk beeld van de zorgvraag. Voeg medische verklaringen toe en beschrijf concrete situaties, zoals nachtelijke onrust of hulp bij douchen.
Gebruik de Wlz-check op de website van het CIZ om alvast te zien of de zorgvraag past bij de Wlz. Vraag hulp van een mantelzorgmakelaar of cliëntondersteuner bij de aanvraag. Zij weten wat er nodig is en helpen bij het verzamelen van documenten. Let op: een Wlz-indicatie is niet meer terug te draaien zodra deze is afgegeven.
Tip: vraag hulp van een mantelzorgmakelaar of cliëntondersteuner bij de aanvraag. Zij weten precies wat er nodig is en helpen bij het invullen van formulieren.
Weeg de zorgvraag goed af voordat je de aanvraag indient. Bespreek met je naaste of de Wlz past bij de toekomstplannen, bijvoorbeeld of je thuis wilt blijven wonen of liever naar een verpleeghuis gaat.
De Wlz is een ingrijpende regeling, maar het kan een last verlichten voor jou als mantelzorger. Zorg dat je goed geïnformeerd bent over mantelzorg en de Wet langdurige zorg, vraag hulp waar nodig en blijf betrokken bij de zorg voor je naaste. Zo combineer je professionele zorg met je eigen liefdevolle mantelzorg.