Mantelzorg voor een ver familielid

Je staat er misschien niet elke dag bij stil, maar opeens is het zover: een ver familielid, een tante in Australië of een neef in Canada, kan niet meer zelfstandig wonen. De afstand is groot, maar het gevoel van verantwoordelijkheid nog groter.

Hoe regel je vanuit Nederland goede zorg voor iemand die ver weg is? Het voelt als een complexe puzzel, maar met de juiste stappen kun je veel regelen en vooral: rust creëren voor iedereen.

Wat is mantelzorg op afstand eigenlijk?

Mantelzorg op afstand betekent dat je zorgt voor iemand die je lief is, terwijl je niet naast de deur woont. Je bent de spin in het web, de vaste contactpersoon en de ogen en oren op de plek waar je familielid woont.

Dit gaat veel verder dan alleen een wekelijks telefoontje. Het gaat om het organiseren van de dagelijkse zorg, het regelen van hulp en het bewaken van het totale plaatje.

Denk aan praktische dingen. Je regelt een schoonmaakhulp via de Wmo, overlegt met de huisarts of zoekt naar een geschikte scootmobiel. Je bent de schakel tussen je familielid, de gemeente, zorgverleners en eventuele buren.

Je bent de manager van de zorg, zonder dat je er fysiek bent. Dat klinkt zwaar, en dat kan het soms ook zijn, maar het is vooral een kwestie van goed regelen. In Nederland alleen al zorgen zo'n 2 miljoen mensen voor een ander. Een deel daarvan doet dat op afstand.

Het is een uitdaging, maar met de juiste tools en kennis prima te doen.

De kern is vertrouwen en een netwerk van mensen ter plekke.

De kern: hoe regel je zorg vanuit een andere stad of land?

De basis van goede zorg op afstand is een lokaal netwerk. Je kunt niet zelf de koffie halen of een lekkage repareren.

Je hebt mensen nodig die dat wél kunnen. Vraag buren, vrienden of bekenden of ze een oogje in het zeil willen houden.

Een simpel berichtje: "Zou je af en toe bij tante Jannie langs willen gaan?" is goud waard. Schakel ook een professionele mantelzorgmakelaar in; die kent de lokale wegen. Technologie is je beste vriend. Met domotica, oftewel slimme woningtechnologie, houd je alles in de gaten.

Denk aan een digitale deurbel zodat je ziet wie er langskomt, of een slimme pillendoos die een seintje geeft als medicijnen niet zijn ingenomen.

Er zijn complete systemen, van merken als KPN Veilig Thuis, die je kunt bedienen via een app. Zo voelt de afstand plotseling een stuk kleiner. Verder is het zaak om alle papieren op orde te hebben.

Zorg dat je een kopie hebt van de volmacht, de zorgverzekering en de gegevens van de huisarts. Maak een duidelijk overzicht van wie waarvoor verantwoordelijk is.

Dit voorkomt misverstanden en zorgt ervoor dat je snel kunt schakelen als er iets gebeurt.

Een goede voorbereiding is het halve werk.

Praktische hulpmiddelen: van Wmo tot traplift

Veel zorg en hulpmiddelen worden vergoed. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is hierbij je eerste aanspreekpunt.

• Wmo-vervoer: Een scootmobiel of aangepaste taxi. Een basis-scootmobiel (3-wieler) kost vaak niets extra, een 4-wieler of snellere versie kan een eigen bijdrage van €20 tot €50 per maand met zich meebrengen.
• Woningaanpassingen: Is de badkamer niet veilig? De Wmo kan een douchezitje of een antislipmat vergoeden. Een grotere aanpassing, zoals het plaatsen van een traplift, loopt via de Wmo of de aanvullende verzekering. Een nieuwe traplift kost al snel €2.000 - €5.000, een tweedehands model ligt tussen de €1.000 en €2.500.
• Domotica: Een slimme bewegingssensor die jou een melding stuurt als je familielid 's nachts opstaat. Of een valdetector die automatisch alarm slaat. Prijzen liggen tussen €50 voor een simpele sensor en €300 voor een compleet alarmsysteem.

Je familielid moet contact opnemen met de gemeente voor een Wmo-keuring. Tijdens dat gesprek wordt gekeken naar wat er nodig is om veilig thuis te wonen.

Dit kan variëren van een schoonmaakhulp tot een scootmobiel. Vraag altijd naar de mogelijkheden van een PGB (Persoonsgebonden Budget). Hiermee kun je soms zelf een zorgverlener inhuren die beter bij je familielid past dan de standaard zorg. Dit geeft je meer vrijheid, maar vraagt ook om administratie.

Modellen en prijzen: wat kun je verwachten?

Het regelen van zorg op afstand kan op verschillende manieren. Je kunt het zo duur maken als je zelf wilt, maar er zijn slimme, betaalbare oplossingen.

De kosten hangen af van de zwaarte van de zorg en de mate van zelfredzaamheid. Een veelgehoord model is de combinatie van lichte hulp en technologie.

Stel, je tante is nog redelijk zelfredzaam, maar vergeetachtig. Dan is een combinatie van een wekelijkse schoonmaakster (betaald via Wmo of eigen bijdrage van €10-€15 per uur) en een slimme pillendoos (€50-€100) een goed startpunt. De totale maandelijkse kosten voor deze basiszorg schommelen dan rond de €100-€200. Een ander model is intensievere zorg via een thuiszorgorganisatie.

Denk aan hulp bij wassen en aankleden (Wlz, Wet langdurige zorg). De eigen bijdrage voor de Wlz hangt af van het inkomen, maar ligt voor veel alleenstaanden rond de €150 - €200 per maand.

Daar bovenop komen kosten voor extra hulpmiddelen. Een traplift is een grote eenmalige investering, maar vaak een noodzakelijke voor levensloopbestendig wonen. Vergeet de belastingen niet.

In Nederland is de geschiedenis van mantelzorg boeiend, maar tegenwoordig mag je soms ook kosten aftrekken. Ook kun je een vergoeding vragen aan je familielid, mits dit goed wordt vastgelegd.

Het is verstandig om je hierover te laten informeren. Zo voorkom je dat je voor onverwachte kosten komt te staan en hou je het voor iedereen leuk.

Handige tips voor als je net begint

Je hoeft dit niet alleen te doen. Samen met je familie de zorg delen is vaak een verademing. Er zijn ook organisaties zoals MantelzorgNL of de regionale mantelzorgsteunpunten die je helpen met gratis advies, lotgenotencontact en het regelen van zorg.

Schroom niet om hen te bellen; ze hebben dit vaker gezien. Houd een vast moment overleg met de zorgverleners ter plekke.

De beste tip? Verdeel de taken. Misschien kan een neef in hetzelfde land de administratie doen en ben jij het aanspreekpunt voor de emotionele steun. Zo voorkomt je dat één persoon alles moet dragen.

Plan eens per twee weken een videocall met de wijkverpleegkundige of de schoonmaakster. Zo blijf je op de hoogte en voelen zij zich gehoord.

Het zorgt voor een betere samenwerking en je bent direct betrokken bij eventuele veranderingen. Let op je eigen grenzen. Mantelzorg voor iemand met een verslaving op afstand kan namelijk extra vermoeiend zijn.

Je bent altijd 'in de weer', ook al ben je er niet fysiek.

Plan vrije dagen in waarop je niet over de zorg praat. Zorg goed voor jezelf, want alleen dan kun je er langdurig zijn voor je familielid. Dat is geen egoïsme, maar pure noodzaak.