PGB en overlijden: Wat gebeurt er met het resterende budget?

Je vader of moeder krijgt een persoonsgebonden budget (PGB) voor thuiszorg. Dan komt het levenseinde in zicht.

Wat gebeurt er met dat geld dat nog op de rekening staat? Gaat het verloren? Of mag de mantelzorger het houden? Dit soort vragen zorgen voor slapeloze nachten, terwijl je eigenlijk gewoon rust wilt rondom de zorg voor je geliefde. Een PGB is een speciaal potje van de gemeente of het zorgkantoor.

Je mag het zelf besteden aan zorg die je nodig hebt. Denk aan een verpleegkundige, maar ook aan hulp in de huishouding of begeleiding.

Zodra de persoon met het PGB overlijdt, stopt deze regeling direct. Het geld is echter niet zomaar weg.

Er zijn duidelijke regels voor wat er met het resterende budget gebeurt.

Waarom dit zo belangrijk is voor nabestaanden

Stel je voor: je moeder heeft net een traplift laten installeren via de Wmo, maar ze heeft nog een openstaand PGB voor haar dagbesteding. Ze overlijdt plotseling. Jij als nabestaande zit met de administratieve rompslomp.

Wie moet dat geld terugbetalen? Is er recht op een voorschot voor de begrafenis? Het gaat hier niet alleen om cijfers, maar om gemoedsrust.

Veel mantelzorgers weten niet dat ze actie moeten ondernemen. Als je niets doet, kan het gebeuren dat het zorgkantoor of de gemeente het nog uitbetaalde geld terugvordert.

Dat wil je voorkomen. Je wilt weten waar je aan toe bent, zodat je je kunt focussen op het verwerken van het verlies en het regelen van de uitvaart.

Het verhaal achter het resterende budget

Een PGB wordt altijd achteraf betaald. Dat betekent: je levert eerst zorg, declareert de uren en krijgt daarna geld op je rekening.

Overlijdt de budgethouder, dan stopt de verplichting om zorg te leveren direct. Het PGB is gekoppeld aan de wet Wlz (Wet langdurige zorg) of de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). De regels verschillen iets per wet, maar de basis is hetzelfde. Stel, de budgethouder heeft nog € 1.200,- aan ongebruikt PGB op de bankrekening staan.

Dit geld is van de budgethouder, niet van de zorgverlener. Zodra iemand overlijdt, wordt het vermogen onderdeel van de erfenis.

Dat betekent dat het geld naar de erfgenamen gaat, net zoals de inboedel of de spaarrekening.

Er is één groot struikelblok: de zorgovereenkomsten. Als jij als mantelzorger zorg leverde en nog niet hebt betaald, moet je die facturen indienen vóór het overlijden of direct daarna. Zodra de budgethouder overlijdt, mag er geen zorg meer geleverd worden op basis van dat PGB. De zorgverzekeraar of het zorgkantoor mag het geld niet zomaar terugvorderen als het al is uitgekeerd voor geleverde zorg vóór het overlijden.

Stappenplan na overlijden bij een PGB

Er is een vaste volgorde van handelen. Volg deze stappen om problemen te voorkomen.

1. Meld het overlijden direct bij het zorgkantoor of de gemeente. Geef aan dat het PGB per direct stopt.
2. Verzamel alle openstaande facturen. Heb jij als mantelzorger zorg geleverd? Zorg dat je de urenadministratie op orde hebt.
3. Dien de declaraties in zolang de budgethouder nog in leven was. Voor uren na het overlijden krijg je niets meer.
4. Het resterende saldo op de PGB-rekening wordt vrijgegeven. Dit bedrag gaat naar de executeur-testamentair of de erfgenamen.
5. Let op: als het PGB nog niet is uitgekeerd voor geleverde zorg, maar de zorg is wél geleverd, dan mag je dat geld alsnog claimen.

Een veelgestelde vraag is: "Krijg ik als mantelzorger een vergoeding voor de laatste dagen?" Als je zorg leverde tot aan het moment van overlijden, mag je die uren declareren. Je moet wel kunnen aantonen dat de zorg daadwerkelijk is verleend.

Prijzen en kosten: wat levert het op?

De hoogte van het resterende budget hangt af van de instelling. Een gemiddeld PGB voor Wlz-zorg kan oplopen tot € 100.000,- per jaar, maar meestal gaat het om kleinere bedragen voor aanvullende zorg, waarbij het goed is om te weten wat een persoonsvolgend budget inhoudt.

Stel dat je moeder nog € 800,- aan PGB had voor begeleiding en huishoudelijke hulp.

Dit bedrag is na haar overlijden voor de erfgenamen. Er zijn geen specifieke kosten verbonden aan het afwikkelen van een PGB bij overlijden, behalve de kosten voor de notaris of executeur. Die kosten worden betaald uit de erfenis.

Als je zelf de executeur bent, hoef je geen extra kosten te betalen aan het zorgkantoor. Is er sprake van een schuld?

Als het PGB niet toereikend was en er achteraf kosten worden teruggevorderd, kan dit invloed hebben op de erfenis. Dit komt zelden voor, maar het is goed om te weten dat de erfgenamen aansprakelijk kunnen zijn voor openstaande vorderingen, tot het bedrag van de erfenis.

Praktische tips voor mantelzorgers

Houd een strikte urenadministratie bij. Gebruik een simpel schrift of een app zoals die van de SVB (Sociale Verzekeringsbank).

Noteer elke dag hoe lang je zorg hebt verleend. Dit voorkomt discussies later. Overweeg een uitvaartverzekering die ook de kosten dekt voor een PGB-regeling.

Sommige verzekeraars bieden een pakket aan voor senioren met een Wmo-indicatie. Dit kost ongeveer € 15,- tot € 25,- per maand.

Neem contact op met een onafhankelijke cliëntondersteuner als je er niet uitkomt. Zij weten precies hoe de Wmo en het PGB werken na overlijden. Dit is vaak gratis via de gemeente. Sluit de PGB-rekening af zodra het saldo op nul staat.

Vergeet niet om de laatste declaratie in te dienen binnen de gestelde termijn (meestal 3 maanden na het kwartaal). Check of er recht is op een voorschot op de erfenis voor de uitvaart.

Het PGB-saldo mag hiervoor worden gebruikt, maar alleen als de erfgenamen daarmee instemmen. Denk ook aan domotica en woningaanpassingen. Als er nog een traplift of badkamerrenovatie is gefinancierd via de Wmo, maar het PGB-budget beheren via de SVB liep hier los van, dan verandert er niets.

De gemeente blijft verantwoordelijk voor het onderhoud, tenzij de woning wordt verkocht.

Als je zelf een scootmobiel of hulpmiddelen hebt gekocht met het PGB, worden deze eigendom. Ze maken deel uit van de erfenis. Verkoop ze niet te snel; wacht tot de erfenis is afgewikkeld.

Ben je mantelzorger en woon je samen met de budgethouder? Dan kan het zijn dat je recht hebt op een vergoeding voor de woningaanpassing, zoals een verlaagd bed of een douchestoel.

Dit loopt vaak via de Wmo, niet via het PGB. Check dit bij de gemeente.

Als laatste: praat erover. De dood van een naaste is zwaar. Administratie voelt als een extra last.

Vraag hulp aan vrienden of een professionele executeur. Je hoeft dit niet alleen te doen.

Een PGB bij overlijden is geregeld, maar het vraagt aandacht. Door snel te handelen en de PGB-verantwoording na overlijden goed bij te houden, voorkom je financiële verrassingen. Zo blijft er ruimte voor wat echt telt: het gedenken van je geliefde.